Ομιλία του Υπουργού Εσωτερικών κ. Κωνσταντίνου Ιωάννου στη 45η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Δήμων Κύπρου

Αρχικά, επιτρέψτε μου να σας ευχαριστήσω, φίλε Ανδρέα και αγαπητά μέλη της Ένωσης Δήμων Κύπρου, για την πρόσκληση και την ευκαιρία που μού δίνετε να χαιρετίσω τη φετινή Γενική Συνέλευση, 16 μήνες μετά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ουδείς αμφιβάλλει ότι η μεταρρύθμιση διαφοροποίησε εκ βάθρων τον διοικητικό χάρτη της Κύπρου, και έθεσε έναν νέο, σύγχρονο και ευέλικτο τρόπο λειτουργίας των Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στο ξεπερασμένο και αναποτελεσματικό προηγούμενο πλαίσιο των Τοπικών Αρχών.

Δεκαέξι τόσους μήνες μετά την έναρξη της μεταρρύθμισης, κι ενώ εξακολουθούν να εκκρεμούν ζητήματα που απαιτούν χειρισμού, κεντρικό Κράτος, Κοινοβούλιο και Τοπικές Αρχές βρισκόμαστε στο στάδιο αξιολόγησης της προόδου του μεγάλου αυτού εγχειρήματος, έχοντας στη διάθεσή μας πραγματικά δεδομένα που καταγράφουμε μέσα από την πρακτική εφαρμογή της αλλαγής και τον διαρκή διάλογο με όλους τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μέσα από αυτές τις παρατηρήσεις, έχουμε προωθήσει, πριν και μετά την έναρξη της μεταρρύθμισης, δύο δέσμες τροποποιήσεων, με σκοπό τη ρύθμιση νομοθετικών στρεβλώσεων που εξαρχής εντοπίσαμε. Στόχος μας είναι να προβούμε σε όλες τις βελτιωτικές ενέργειες, για να καταστήσουμε τις Τοπικές Αρχές πιο λειτουργικές και αποδοτικές, προς όφελος της κοινωνίας.

Σε αυτό το σημείο, θα μου επιτρέψετε να ευχαριστήσω όλα τα μέλη της Ένωσης Δήμων Κύπρου που σε κάθε κάλεσμά μας προσέρχονται με θετική προσέγγιση και εποικοδομητικές θέσεις, στις οποίες αντανακλάται η βούλησή τους να βοηθήσουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Κυρίες και κύριοι,

Οι Δήμοι αποτελούν τον έναν από τους τρεις κεντρικούς πυλώνες της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η δημιουργία των 20 νέων οντοτήτων και η εύρυθμη λειτουργία τους ήταν εξαρχής μια τεράστια πρόκληση, που τόσο το κεντρικό Κράτος όσο και οι ίδιοι οι Δήμοι κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν. Είναι γεγονός πως, έναν και πλέον χρόνο μετά την έναρξη της μεταρρύθμισης, οι νέες Δημοτικές Αρχές βρίσκονται ακόμα σε περίοδο προσαρμογής και δεν έχουν φτάσει στο επιθυμητό επίπεδο λειτουργίας. Το γεγονός αυτό οφείλεται στις αρκετές αδυναμίες που υπάρχουν στον νόμο που διέπει τη λειτουργία τους, αλλά και στο γεγονός ότι ο σχηματισμός των νέων οντοτήτων δεν έγινε βάσει των υποδείξεων εμπειρογνωμόνων και των μελετών που είχαν προηγηθεί της ψήφισης του νομοθετικού πλαισίου. Παράγοντες που εμποδίζουν και καθυστερούν την ταχύτερη προσαρμογή των Δήμων στα νέα δεδομένα.

Σε αυτό το πλαίσιο, μάς ανησυχεί –και το έχω εκφράσει και στο παρελθόν– η βιωσιμότητα ορισμένων εκ των Δήμων σε βάθος χρόνου. Όπως ανέφερα και προηγουμένως, το δεδομένο ότι οι συνενώσεις δεν έλαβαν υπόψη αντικειμενικά κριτήρια, όπως τον πληθυσμό, τη γεωγραφική έκταση, τα οικονομικά δεδομένα των Δήμων και άλλες παραμέτρους, δημιουργεί Τοπικές Αρχές διαφορετικών ταχυτήτων. Για παράδειγμα, Δήμοι, όπως ο Στρόβολος και η Πάφος, που δεν συνενώθηκαν με άλλους Δήμους, ή Δήμοι που συνενώθηκαν με μικρές Κοινότητες, χωρίς ιδιαίτερες πληθυσμιακές μεταβολές, δεν αναμένεται να έχουν τα ίδια οφέλη ούτε μπορούν να πετύχουν οικονομίες κλίμακας στον ίδιο βαθμό που επιτυγχάνεται σε άλλες περιπτώσεις. Αντίθετα, Δήμοι όπως η Λευκωσία, όπου έγινε πραγματική συνένωση, ευελπιστούμε ότι, με το πέρας του χρόνου, θα επιτευχθούν οι απαραίτητες οικονομίες κλίμακας και η βιωσιμότητα της Δημοτικής Αρχής, προσφέροντας έτσι στους δημότες πολλαπλά κέρδη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόθεση της Κυβέρνησης, όπως έχει κατ’ επανάληψη δηλωθεί, είναι να προβεί σε εκτενή αξιολόγηση και να επανεξετάσει τις περιπτώσεις εκείνες, στις οποίες παρατηρείται πραγματική αδυναμία, φυσικά σε διαβούλευση με την Ένωση Δήμων και τα πολιτικά κόμματα.

Είναι σε αυτό το πνεύμα της συνεργασίας και του διαλόγου, που σε πρόσφατη συνάντηση με την Ένωση Δήμων συμφωνήσαμε στην ανάγκη να συνεργαστούμε πιο εντατικά, για να εξεύρουμε έναν ορθολογιστικό τρόπο υπολογισμού του ύψους της κρατικής χορηγίας, που στον νόμο ορίζεται σταθερό ποσό στα €117 εκατομμύρια. Παρόλο που η χορηγία προς τους Δήμους είναι αυξημένη κατά €45 εκατομμύρια σε σχέση με το ποσό που λάμβαναν πριν τη μεταρρύθμιση, η Κυβέρνηση συμμερίζεται την ανησυχία των Δήμων για τις επιπτώσεις που θα έχει η μείωση της αγοραστικής αξίας των €117 εκατομμυρίων, με το πέρας του χρόνου, στην ανάπτυξη των Δήμων.

Κρίνοντας, λοιπόν, δίκαιο το αίτημα, τα Υπουργεία Εσωτερικών και Οικονομικών μαζί με την Ένωση Δήμων θα προχωρήσουμε το επόμενο διάστημα στην επεξεργασία φόρμουλας υπολογισμού της κρατικής χορηγίας, έτσι ώστε να προβλέπεται αναπροσαρμογή του ποσού ανά τακτά χρονικά διαστήματα που θα καθοριστούν με νομοθετική τροποποίηση. Στην όποια τελική διευθέτηση, θα λαμβάνονται υπόψη τα οικονομικά δεδομένα της συγκεκριμένης περιόδου, ο πληθωρισμός και διάφοροι άλλοι παράγοντες.

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο ύψος της κρατικής χορηγίας τα ποσά των €12 εκατομμυρίων για την απώλεια των εσόδων από την αδειοδότηση, που παραμένουν στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) μετά από τη νομοθετική τροποποίηση, και των €15 εκατομμυρίων για την αρμοδιότητα της συντήρησης των δρόμων πρωταρχικής σημασίας, που μεταφέρθηκε στις Δημοτικές Αρχές.

Κυρίες και κύριοι,

Ένα μεγάλο κεφάλαιο της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι εκείνο των Αντιδημάρχων, του αριθμού και των καθηκόντων τους, που αρκετά συχνά δεσπόζει στον δημόσιο διάλογο. Ο μη καθορισμός συγκεκριμένων καθηκόντων στον νόμο αποδυνάμωνε τον θεσμό και προσκαλούσε δυσφορία ανάμεσα στους Αντιδημάρχους.

Με σκοπό να δοθούν κάποιες λύσεις και μετά από προτάσεις και συζητήσεις με τους ίδιους τους Αντιδημάρχους, στο πρόσφατο τροποποιητικό πακέτο που εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων το περασμένο καλοκαίρι, περιλήφθηκαν συγκεκριμένες αρμοδιότητες μη εκτελεστικής φύσης, επιπρόσθετα εκείνων που ο κάθε Δήμαρχος δύναται να εκχωρήσει. Είναι σημαντικό να επισημάνω στο σημείο αυτό –επειδή ακούγονται κάποιες αντιδράσεις– ότι οι εκτελεστικές εξουσίες για τη διαχείριση ενός Δήμου ανήκουν, βάσει νόμου, στους Δημάρχους. Επομένως, τυχόν αφαίρεση μέρους αυτών και εκχώρησή τους στους Αντιδημάρχους, θα ήταν αντισυνταγματική και έκνομη.

Θέλω, όμως, να σημειώσω ότι αξιολογούμε ευρύτερα όλες τις παραμέτρους του θεσμού των Αντιδημάρχων, είτε αυτές αφορούν τον αριθμό τους, είτε τα καθήκοντα, την αντιμισθία και τον τρόπο εκλογής τους, διότι θεωρούμε πως οι Αντιδήμαρχοι μπορούν να έχουν ουσιαστικό ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία ενός Δήμου και θα πρέπει να ενδυναμωθούν.

Κυρίες και κύριοι,

Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι ένα τεράστιο εγχείρημα, που όπως κάθε ριζική αλλαγή, χρειάζεται χρόνο για εξομάλυνση. Σε επίπεδο Δήμων, οι στρεβλώσεις και οι αδυναμίες απαιτούν την προσοχή μας και, ομολογουμένως, δεν επιτρέπουν, μέχρι στιγμής, στις Δημοτικές Αρχές να λειτουργήσουν στον επιθυμητό και αναμενόμενο βαθμό και όπως οι ίδιοι οι Δήμαρχοι και τα Δημοτικά Συμβούλια οραματίζονται.

Από πλευράς της Κυβέρνησης, θέλω να επαναλάβω ότι θα συνεχίσουμε να καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια, μέχρι να βελτιώσουμε το πλαίσιο της μεταρρύθμισης, για την εύρυθμη λειτουργία των Δήμων και, κυρίως, για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών. Του λόγου το αληθές επιβεβαιώνουν πρόσφατα παραδείγματα θετικής ανταπόκρισης της Κυβέρνησης στα αιτήματα των Δήμων. Ενδεικτικά, αναφέρω την ικανοποίηση του αιτήματος για αποσύνδεση του ποσού της κρατικής χορηγίας που παραχωρείται σε κάθε Δήμο από τυχόν αποθεματικό που διαθέτουν στα ταμεία τους, ώστε να αξιοποιούν τα χρήματα αυτά για την υλοποίηση του αναπτυξιακού σχεδιασμού τους. Επίσης, υιοθετήσαμε μελέτη της Ένωσης Δήμων σχετικά με το ύψος της χορηγίας για τη συντήρηση των δρόμων πρωταρχικής σημασίας και αποφασίστηκε να παραχωρείται αυξημένο ποσό ύψους €15 εκατομμυρίων αντί €3 εκατομμυρίων που είχε προβλεφθεί αρχικά. Ακόμα, σημειώνω την προ δύο εβδομάδων συμφωνία μας να προχωρήσουμε με νομοθετική διευθέτηση του ζητήματος του ορίου του 40% για τις μισθολογικές δαπάνες των Δήμων.

Αγαπητέ Αντρέα, φίλες και φίλοι Δήμαρχοι,

Οι αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών και εγώ προσωπικά είμαστε σταθερά στο πλευρό της Ένωσης Δήμων, για να δίνουμε λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζετε. Πιστεύουμε στον διάλογο και τη συνεργασία, για να πετύχουμε τον κοινό μας σκοπό, που δεν είναι άλλος από την ενδυνάμωση και τη βελτίωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την καλύτερη ανταπόκρισή μας στις σύγχρονες ανάγκες και απαιτήσεις της κοινωνίας.

Εύχομαι κάθε επιτυχία στις εργασίες της σημερινής Γενικής Συνέλευσης.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

(ΜΚυ/ΜΣ/ΛΓ)

Ίσως σας ενδιαφέρουν και αυτά

• Χαιρετισμός του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών δρος Ελίκκου Α. Ηλία στην εκπαιδευτική εκδήλωση με τίτλο «Οι Νέοι Ρωτούν και Δίνουν Λύσεις: Για την Κλιματική Ανθεκτικότητα (Climate Resilience)»
• Χαιρετισμός του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Χριστοδουλίδη στην 45η Ετήσια Γενική Συνέλευση της Ένωσης Δήμων Κύπρου
• Επιμνημόσυνος λόγος του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών δρος Ελίκκου Α. Ηλία στο ετήσιο εθνικό μνημόσυνο των ηρώων της Κοινότητας Χολέτρια
• Χαιρετισμός του Υπουργού Εσωτερικών κ. Κωνσταντίνου Ιωάννου, εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας, στα εγκαίνια του πολεοδομικού έργου «Ανάπλαση Πλατειών και Δρόμων στον πυρήνα Ιδαλίου – Φάση Β2»
• Χαιρετισμός του Υπουργού Εσωτερικών κ. Κωνσταντίνου Ιωάννου στα εγκαίνια της αίθουσας εκδηλώσεων του Κοινοτικού Συμβουλίου Κιβισιλίου