Ομιλία της Υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος στην 11η Συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης ΠΑΑ 2014-2020 και στην 4η Συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ

Από:

05/06/25 11:40 | Ομιλία / Διάγγελμα | Γεωργία, Αγροτική Ανάπτυξη και Περιβάλλον, Ευρωπαϊκά Θέματα, Κυπριακή Προεδρία Συμβουλίου ΕΕ 2026

Είναι με ιδιαίτερη χαρά που βρίσκομαι σήμερα μαζί σας στις συνεδριάσεις των Επιτροπών Παρακολούθησης των δύο συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων που εφαρμόζονται στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Η φετινή συνεδρίαση συμπίπτει με την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος που τιμάται κάθε 5η Ιουνίου. Αποτελεί, λοιπόν, μια εξαιρετική ευκαιρία να επικεντρωθούμε στην περιβαλλοντική διάσταση της ΚΑΠ, καθώς και στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην άσκηση της γεωργικής δραστηριότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, για πρώτη φορά σε Μεγάλο Επενδυτικό εφαρμόζουμε πολύ υψηλό ποσοστό ενίσχυσης για περιβαλλοντικές δαπάνες, που φθάνει στο 80% της επιλέξιμης δαπάνης, κάτι που ήδη εφαρμόσαμε και στο Μικρό Επενδυτικό. Αυτό καταδεικνύει την προσήλωσή μας τόσο στην περιβαλλοντική διάταση όσο και στην ανθεκτικότητα του τομέα στην κλιματική αλλαγή.

Το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027 έχει έντονο περιβαλλοντικό προσανατολισμό όπως αποτυπώνεται, κυρίως, στα οικολογικά προγράμματα και τις αγροπεριβαλλοντικές παρεμβάσεις που εφαρμόζονται. Μέσα από την πρόσφατη αναθεώρησή του, η οποία εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Δεκέμβριο, έχει ενισχυθεί ακόμη περισσότερο με πρόσθετες φιλοπεριβαλλοντικές δράσεις. Μας χαροποιεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι το ενδιαφέρον του αγροτικού κόσμου για συμμετοχή στα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα, και ιδιαίτερα στο μέτρο της βιολογικής γεωργίας είναι εξαιρετικά υψηλό.

Παρά τις προσπάθειές μας, ωστόσο, η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει δυσανάλογα τις περιοχές του ευρωπαϊκού νότου και ιδιαίτερα τον τόπο μας. Βιώνουμε το τελευταίο διάστημα περίοδο έντονης ξηρασίας και λειψυδρίας, με σοβαρές επιπτώσεις στην γεωργική παραγωγή και τα εισοδήματα των γεωργών μας. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η περιοχή της Μεσογείου θερμαίνεται με ρυθμό σημαντικά ταχύτερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο και οι γεωργοί μας βιώνουν πρώτοι τις καταστροφικές συνέπειές της.

Αντιλαμβανόμενοι την ανάγκη για έκτακτη στήριξη των γεωργών μας, αξιοποιώντας σχετική δυνατότητα που δόθηκε μετά από κανονιστική ρύθμιση, εισαγάγαμε στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020 το Μέτρο 23 για παραχώρηση έκτακτης ενίσχυσης για την ανομβρία με ποσό πέραν των €12 εκατ. Πρόσθετα, μετά από σχετικό αίτημά μας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πετύχαμε την εξασφάλιση πρόσθετων ευρωπαϊκών πόρων ύψους 3,5 εκατ. ευρώ από το γεωργικό αποθεματικό κρίσης, συναθροίζοντας €15,5 εκατ. ως μια πρώτη βοήθεια για τους αγρότες και τις αγρότισσές μας.

Ο στόχος μας, όμως, δεν είναι η επιδοματική πολιτική, αλλά η ουσιαστική στήριξη των αγροτών. Για να το επιτύχουμε αυτό, ως Κύπρος, ζητάμε την επικαιροποίηση των υφιστάμενων μηχανισμών της ΚΑΠ, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στα νέα δεδομένα. Είχα την ευκαιρία την περασμένη εβδομάδα να συναντηθώ με τον Επίτροπο Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος βρέθηκε στο νησί μετά την αποδοχή της πρόσκλησης που του απέστειλα. Κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, τον ενημέρωσα για την επικρατούσα κατάσταση και του κατέθεσα την πρότασή μας για τη δημιουργία ενός ταμείου πέραν της ΚΑΠ, που να αποζημιώνει τους γεωργούς από τις συνέπειες ακραίων καιρικών φαινομένων.

Κυρίες και κύριοι,

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημοσιεύσει τον Φεβρουάριο το Όραμά της για τη γεωργία και τα τρόφιμα και αναμένεται σύντομα να υποβάλει και τις προτάσεις της για την ΚΑΠ μετά το 2027. Ασκώντας την διπλωματία της γεωργίας, προχωράμε σε συνεργασίες με άλλα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν στον ίδιο βαθμό τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενδυναμώνοντας έτσι τη φωνή μας και το αίτημά μας για περαιτέρω στήριξη. Στο πλαίσιο αυτό, τον περασμένο Σεπτέμβριο φιλοξενήσαμε στην Κύπρο τους Υπουργούς Γεωργίας εννέα (9) Μεσογειακών κρατών μελών της ΕΕ, στο πλαίσιο της Προεδρίας της Κύπρου στην Πρωτοβουλία MED 9. Στη συνάντηση αυτή συμφωνήθηκε και υπεγράφη μια Κοινή Διακήρυξη με θέμα την απειλή της ξηρασίας για τον πρωτογενή τομέα στα κράτη μέλη της Μεσογείου.

Συνεχίζοντας αυτήν τη δυναμική μας πορεία, σκοπεύουμε μέσα από την επικείμενη Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2026, να διασφαλίσουμε ότι η νέα ΚΑΠ θα λαμβάνει επαρκώς υπόψη την ανάγκη υιοθέτησης μηχανισμών προσαρμογής και μετριασμού των επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή, με ιδιαίτερη έμφαση στην αειφόρο διαχείριση των υδάτων.

Εξίσου σημαντικό και αίτημά μας είναι, επίσης, η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) να διατηρήσει την ανεξαρτησία της χρηματοδότησης και τη δομή της. Η διατήρηση της αρχιτεκτονικής των δύο πυλώνων και η διασφάλιση ενός ισχυρού, ανεξάρτητου προϋπολογισμού είναι θεμελιώδης για την εξασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας, της βιωσιμότητας των αγροτικών περιοχών, της προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά και της ανθεκτικότητας της ΕΕ απέναντι σε εσωτερικές και γεωπολιτικές κρίσεις.

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027, του οποίου την πρόοδο θα έχετε την ευκαιρία να συζητήσετε στη συνέχεια, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Πραγματοποιήθηκαν εντός του 2024, αλλά και του 2025 σημαντικές προκηρύξεις, περιλαμβανομένων και καινούργιων παρεμβάσεων.

Να αναφέρω ενδεικτικά:

Την προκήρυξη για πρώτη φορά παρέμβασης για την παραχώρηση οικονομικής ενίσχυσης για χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) από αρδευτικούς συνδέσμους.
Την παραχώρηση ενίσχυσης για τη δωρεάν απόκτηση θρυμματιστών από Κοινότητες της υπαίθρου μας, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο πρόκλησης πυρκαγιάς.
Το ενδιαφέρον του αγροτικού κόσμου στο μικρό επενδυτικό ξεπέρασε τις προσδοκίες, αφού οι επιλέξιμες αιτήσεις αντιστοιχούν σε συνολικό ποσό 12,7 εκατ. ευρώ έναντι 10 εκατ. ευρώ που τέθηκε αρχικά ως στόχος.

Ως εκ τούτου, σήμερα είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος αποφάσισε την έγκριση όλων των επιλέξιμων αιτήσεων, αυξάνοντας τον αρχικό προϋπολογισμό του μέτρου. Με τον τρόπο αυτό, δίνουμε ένα ισχυρό μήνυμα στήριξης της γεωργίας, προωθώντας παράλληλα τους στόχους που τέθηκαν στην Στρατηγική για τον πρωτογενή τομέα. Έχω ζητήσει από τον Επίτροπο του Κυπριακού Οργανισμού Αγροτικών Πληρωμών, τον οποίο ευχαριστώ από καρδιάς για την αγαστή συνεργασία, να ξεκινήσει άμεσα η αποστολή των σχετικών εγκρίσεων στους δικαιούχους.

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Σήμερα προχωράμε σε ακόμα μια σημαντική ανακοίνωση. Ανακοινώνουμε την προκήρυξη του Μεγάλου Επενδυτικού μέτρου του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027 συνολικού ποσού €67,5 εκατ., εκ των οποίων τα €7,5 εκατ. αφορούν την ειδική παρέμβαση για την πρώτη εγκατάσταση νέων γεωργών.

Πολλές οι καινοτομίες που συνδέονται με το Μεγάλο Επενδυτικό, και τις οποίες ανακοινώνουμε σήμερα.

Καινοτομίες, οι οποίες αντανακλούν την προτεραιότητα που έχει για την κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη ο πρωτογενής τομέας:

Για να μπορεί το Μεγάλο Επενδυτικό να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των αγροτών μας, διαμορφώθηκε στη βάση των αποτελεσμάτων ευρείας διαβούλευσης με τις αγροτικές οργανώσεις και τους παραγωγικούς κλάδους, καθώς και με τους ίδιους τους γεωργούς μας τόσο σε σχετική συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο στη Σκαρίνου, όπου η συμμετοχή του αγροτικού κόσμου ξεπέρασε κάθε προσδοκία, όσο και μέσα από ηλεκτρονική διαβούλευση. Αποτέλεσμα αυτού του διαλόγου, που πρώτη φορά διεξήχθη, ήταν να συμπεριληφθούν σειρά εποικοδομητικών και εύστοχων εισηγήσεων που λήφθηκαν.
Δικαιούχοι του Μεγάλου Επενδυτικού είναι μόνο όσοι είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Γεωργών και Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων, βάζοντας με τον τρόπο αυτό στο επίκεντρο τους επαγγελματίες γεωργούς και ιεραρχώντας τις προτεραιότητές μας μέσα από τις επιμέρους κατηγορίες του Μητρώου Γεωργών.
Για πρώτη φορά, το Μεγάλο Επενδυτικό συνδέεται με σημαντική ελάφρυνση απαιτήσεων αδειοδότησης και με επίσπευση διαδικασιών μέσω ειδικών όρων σε συνεννόηση με το Υπουργείο Εσωτερικών και άλλες αρμόδιες Υπηρεσίες. Όλες οι διαδικασίες αδειοδότησης, καθώς και οι βελτιώσεις/απλοποιήσεις που επήλθαν καταγράφονται στον εξειδικευμένο «Οδηγό για την αδειοδότηση γεωργικών και κτηνοτροφικών κατασκευών», ο οποίος δημοσιεύθηκε ήδη. Ικανοποιώντας έτσι ένα πάγιο αίτημα των αγροτών και αγροτισσών μας, ανακοινώνουμε πως οι άδειες οικοδομής θα εκδίδονται από τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) εντός 20 ημερών, από την ημέρα που θα υποβληθούν όλα τα αναγκαία έγγραφα.
Περαιτέρω, για πρώτη φορά, γίνεται κατανομή ποσού ανά προτεραιότητα με ξεχωριστή μοριοδότηση, διασφαλίζοντας την υλοποίηση των στόχων της νέας Στρατηγικής και την έγκριση των καλύτερων αιτήσεων ανά κλάδο παραγωγής.
Τίθενται επίσης σε εφαρμογή διαδικασίες απλοποιημένου κόστους για συγκεκριμένες δράσεις, όπου αυτό είναι εφικτό και ενδεδειγμένο, ώστε να επισπευσθεί ο χρόνος αξιολόγησης των αιτήσεων.
Καθίσταται υποχρεωτική η εγκατάσταση συστημάτων ορθολογικής χρήσης νερού σε γεωργικές μονάδες που ξεπερνούν τα 25 δεκάρια.
Για πρώτη φορά σε μεγάλο επενδυτικό εφαρμόζουμε ποσοστό ενίσχυσης για περιβαλλοντικές δαπάνες που φτάνει το 80% της συνολικής δαπάνης, όπως άλλωστε εφαρμόσαμε και στο μικρό επενδυτικό που έληξε τον Δεκέμβριο.
Διπλασιάζουμε το ποσό ενίσχυσης για τη διαχείριση κτηνοτροφικών αποβλήτων από €400.000 σε €800.000.
Με 80% επιδότηση αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά το αυξημένο κόστος παραγωγής και ενισχύουμε τις υποδομές που προστατεύουν τις καλλιέργειες μέσα από μόνιμες υποδομές και επενδύσεις, όπως οι ΑΠΕ, η εγκατάσταση συστημάτων ενεργητικής προστασίας για την αντιχαλαζική και αντιβρόχινη προστασία, τα έξυπνα συστήματα άρδευσης και επενδύσεων που συμβάλουν στην εξοικονόμηση νερού άρδευσης.
Ειδικότερα, για την αποτελεσματική μείωση του κόστους παραγωγής και της αύξησης της χρήσης ΑΠΕ, ανακοινώνω σήμερα τη δημιουργία ειδικής χρηματοδοτικής διευκόλυνσης από την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) για τους επαγγελματίες γεωργούς που επιθυμούν να υποβάλουν αίτηση για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων συνδεδεμένων με το δίκτυο. Ειδικότερα, η επιδότηση της τοποθέτησης των ΑΠΕ, που είναι στο 80%, δεν θα απαιτεί την εκ των προτέρων καταβολή του ποσού με ιδίους πόρους, αφού αυτή θα καταβάλλεται μέσω της χρηματοδότησης από την ΑΗΚ. Με αυτόν τον τρόπο ικανοποιείται ακόμα ένα αίτημα των γεωργών μας.

Θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρω ότι στην προκήρυξη του μεγάλου επενδυτικού αποτυπώνεται η προτεραιότητα που αποδίδει το Υπουργείο μας, και η Κυβέρνηση γενικότερα, στον εκσυγχρονισμό του κλάδου της αιγοπροβατοτροφίας με στόχο την αύξηση της παραγωγής αιγινού και πρόβειου γάλακτος. Προωθούμε τη δημιουργία νέων μεγάλων αιγοπροβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων, αλλά και την αναβάθμιση των υφιστάμενων. Το ποσό που έχει καθοριστεί για την Προτεραιότητα 3 (€29,5 εκατ.) είναι ενδεικτικό της σημασίας που αποδίδεται στον σημαντικό αυτό κλάδο.

Κλείνοντας την αναφορά μου στην προκήρυξη του μεγάλου επενδυτικού, θα ήθελα να καλέσω όλους τους ενδιαφερόμενους να μελετήσουν τα έγγραφα των προκηρύξεων, τα οποία είναι ήδη αναρτημένα στο διαδίκτυο, και να προετοιμαστούν κατάλληλα, ώστε να υποβάλουν ώριμες, ποιοτικές αιτήσεις που να βελτιώνουν τις συνολικές επιδόσεις και την ανταγωνιστικότητα του γεωργικού μας τομέα με τρόπο αειφορικό και κλιματικά ανθεκτικό.

Αγαπητοί φίλοι,

Για όλα αυτά θα έχετε την ευκαιρία να ενημερωθείτε με λεπτομέρεια στη συνέχεια της σημερινής συνεδρίασης. Άλλωστε, ο σκοπός της Επιτροπής Παρακολούθησης είναι να παρακολουθεί την πρόοδο των Σχεδίων σε συνεργασία με την Διαχειριστική Αρχή.

Το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος βρίσκεται σε συνεχή διαβούλευση με το σύνολο των εμπλεκομένων φορέων, τα μέλη της Επιτροπής Παρακολούθησης και ιδιαίτερα με τις αγροτικές οργανώσεις. Άλλωστε, είναι κοινός ο στόχος όλων μας: να εφαρμόσουμε παρεμβάσεις κατάλληλα προσαρμοσμένες στις ανάγκες του τόπου μας προς όφελος της κοινωνίας μας και του αγροτικού μας κόσμου.

Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσοι εμπλέκονται στην εφαρμογή και διαχείριση των Σχεδίων σε αυτήν την τόσο έντονη και πιεστική περίοδο.

Θερμές ευχαριστίες σε όλα τα Τμήματα και Υπηρεσίες εντός και εκτός Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, και ιδιαίτερα στο Τμήμα Γεωργίας και τον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών.

Τέλος, να ευχαριστήσω την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και ιδιαίτερα την Αρμόδια Μονάδα για την Κύπρο, με την οποία έχουμε καθιερώσει μια εξαιρετική συνεργασία.

Εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες της συνεδρίασης.

(ΕΦυς/ΜΣ/AΣ)

Ίσως σας ενδιαφέρουν και αυτά