Ομιλία της Υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος δρος Μαρίας Παναγιώτου στην τελετή έναρξης της Εβδομάδας Προστασίας Δασών στον Εκδρομικό Χώρο «Μάντρα του Καμπιού»

Από:

Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος

05/05/25 14:25 | Ομιλία / Διάγγελμα | Γεωργία, Αγροτική Ανάπτυξη και Περιβάλλον

Η μάχη κατά της φωτιάς δεν ξεκινά όταν πέσει ο πρώτος σπινθήρας. Ξεκινά από τη βούληση να οικοδομήσουμε ένα κράτος που δεν περιορίζεται στην καταστολή, αλλά επενδύει συστηματικά στην πρόληψη, την ετοιμότητα, την ανθεκτικότητα. Κηρύσσουμε την έναρξη της Εβδομάδας Προστασίας των Δασών, ενός θεσμού που μάς υπενθυμίζει τη σημασία της περιβαλλοντικής συνείδησης και της ενεργούς συμμετοχής όλων μας στη διαφύλαξη του δασικού πλούτου. Γιατί τα δάση είναι φυσικά οχυρά απέναντι στην κλιματική κρίση. Πνεύμονες ζωής, πολύτιμο απόθεμα βιοποικιλότητας, πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς.

Η φετινή εκστρατεία, με το σύνθημα «Το δάσος σε χρειάζεται. Προστάτεψέ το από τη φωτιά», έρχεται να ενισχύσει αυτό ακριβώς το πνεύμα. Δεν περιορίζεται μόνο στην ενημέρωση, αλλά εμπνέει για δράση, συνεργασία, ετοιμότητα. Μέσα από στοχευμένες δράσεις στόχος μας είναι να ενισχύσουμε τη δασική αυτή συνείδηση και να ενισχύσουμε τον διαχρονικό στόχο για δάση βιώσιμα και ασφαλή για το μέλλον.

Κύριες και κύριοι,

Το 2024 καταφέραμε να κατεσβέσθη το 81% των δασικών πυρκαγιών πριν προλάβει να επεκταθεί πέραν του ενός εκταρίου. Η μέση καμένη έκταση εντός κρατικών δασών μειώθηκε κατά 28,9% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας με τον χρόνο επέμβασης να παραμένει σταθερά στα 12 λεπτά.

Αυτά τα αποτελέσματα δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα στρατηγικού σχεδιασμού, διαρκούς επαγρύπνησης και συντονισμένης δράσης. Όμως, όσο ενθαρρυντικά κι αν είναι, δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Γιατί γνωρίζουμε ότι οι πυρκαγιές δεν είναι πλέον παροδικά φαινόμενα. Είναι μια διαρκής και εντεινόμενη απειλή, συνέπεια της κλιματικής κρίσης, της εγκατάλειψης της υπαίθρου και των μεταβολών στις χρήσεις γης. Για αυτό συνεχίζουμε να προνοούμε, να οργανωνόμαστε, να επενδύουμε.

Όπως πέρσι, έτσι και φέτος, ο άνυδρος χειμώνας και το θερμό καλοκαίρι προδιαγράφουν μία δύσκολη αντιπυρική περίοδο. Είναι για αυτό που είμαστε σε συνεχή επαγρύπνηση για την αποτελεσματική εφαρμογή του αντιπυρικού μας σχεδιασμού. Ήδη, την περασμένη Παρασκευή, υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, πραγματοποιήθηκε ευρεία σύσκεψη για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών και την αναμόρφωση του πλαισίου Πολιτικής Προστασίας, κατά την οποία επιβεβαιώθηκε, μεταξύ άλλων, η στρατηγική κατεύθυνση για τη:

Δημιουργία ενός ενιαίου, διαλειτουργικού και επιχειρησιακά αποτελεσματικού Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.
Ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του ενιαίου αριθμού 112 με επέκταση και σε άλλες κρίσιμες υπηρεσίες.
Νέο οργανωτικό και θεσμικό πλαίσιο, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).

Τον περασμένο Μάρτιο παραλάβαμε τα τελευταία οκτώ από τα 25 πυροσβεστικά οχήματα ειδικής χρήσης και παντός εδάφους, με δυνατότητα μεταφοράς δύο τόνων νερού, μέσω του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Και έπεται συνέχεια: τον μήνα Ιούνιο αναμένονται επιπλέον έξι φορτωτές/πλατφόρμες μεταφοράς προωθητών γαιών και έξι βυτιοφόρα οχήματα με δυνατότητα μεταφοράς 12 τόνων νερού. Εντός του 2026, το Τμήμα Δασών θα παραλάβει 17 μεγάλα πυροσβεστικά οχήματα με δυνατότητα μεταφοράς έξι τόνων νερού, τα 12 εξ αυτών μέσω του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και πέντε με εθνική χρηματοδότηση. Συνολικά, έχουμε σήμερα στη φαρέτρα μας 108 πυροσβεστικά οχήματα, από τους πιο ενισχυμένους στόλους στην ιστορία του Τμήματος Δασών. Παράλληλα, αξιοποιώντας την τεχνολογία, αυξάνουμε εντός των δασικών εκτάσεων τις περιπολίες από μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (drones).

Σύντομα στο Υπουργικό Συμβούλιο θα κατατεθεί πρόταση για υλοποίηση της Φάσης Β’ του Ολιστικού Προγράμματος, η οποία περιλαμβάνει δράσεις που αφορούν το Τμήμα Δασών, την Πυροσβεστική Υπηρεσία και την Εθνική Φρουρά. Ειδικά για το Τμήμα Δασών προβλέπεται: η εγκατάσταση 16 επιπρόσθετων ηλεκτροπτικών συστημάτων αυτόματης ανίχνευσης πυρκαγιών, η ανάπτυξη λογισμικών για ετοιμασία χάρτη ημερήσιας πρόγνωσης κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιών και συστήματος εξομοίωσης εξέλιξης πυρκαγιών, η προμήθεια δύο συστημάτων ρυμουλκούμενων μπαλονιών παρατήρησης που θα φέρουν αισθητήρες αυτόματης ανίχνευσης πυρκαγιών, η αγορά τριών κινητών κέντρων επιχειρήσεων τακτικού επιπέδου, η αναβάθμιση υφιστάμενων συστημάτων drones του Τμήματος Δασών, η τεχνολογική αναβάθμιση του Γενικού Κέντρου Επιχειρήσεων του Τμήματος Δασών και η προμήθεια τεχνολογίας πληροφορικής και συναφούς δικτυακού εξοπλισμού, για το προσωπικό και τα μέσα που θα αποκτηθούν.

Με την έναρξη της φετινής περιόδου υψηλού κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιών έχει εισαχθεί στο Τμήμα Δασών η εφαρμογή και χρήση του τηλεπικοινωνιακού συστήματος TETRA. Το συγκεκριμένο σύστημα θα βελτιώσει σε σημαντικό βαθμό την ενδοεπικοινωνία τόσο μεταξύ του προσωπικού του Τμήματος Δασών, αλλά κυρίως μεταξύ των εμπλεκόμενων Υπηρεσιών στη διαχείριση των πυρκαγιών.

Σε ό,τι αφορά την υλοποίηση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης 112, το Τμήμα Δασών συμμετέχει ενεργά στην Ομάδα Εργασίας που συγκροτήθηκε για τον σκοπό αυτό. Η συγκεκριμένη δράση αφορά τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος διαχείρισης κλήσεων έκτακτης ανάγκης 112, έγκαιρης προειδοποίησης του κοινού και πλατφόρμας ενιαίας διαχείρισης των μέσων για κάθε συμμετέχουσα Υπηρεσία ξεχωριστά.

Στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της επιχειρησιακής ικανότητας, προχωρήσαμε το προηγούμενο έτος, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, στην πρόσληψη επιπλέον 108 δασοπυροσβεστών, πυροφυλάκων και χειριστών οχημάτων ειδικού τύπου, οι οποίοι ήδη εντάχθηκαν στο ανθρώπινο δυναμικό του Τμήματος Δασών. Το Τμήμα πλέον αριθμεί πέραν των 733 δασοπυροσβεστών, συμπεριλαμβανομένων των πυροφυλάκων και μηχανοδηγών, και 275 δασικών υπαλλήλων. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σύνολο προσωπικού στην ιστορία του Τμήματος Δασών, κάνοντας πράξη την εξαγγελία του Προέδρου της Δημοκρατίας για έμπρακτη στήριξη και ενίσχυση της στελέχωσής του.

Σε αυτήν την κατεύθυνση είναι και η απόφασης της Κυβέρνησης Νίκου Χριστοδουλίδη για επαναλειτουργία του Δασικού Κολεγίου Κύπρου, μετά από σχεδόν δέκα χρόνια αναστολής. Απόφαση-σταθμό στα δασικά χρονικά του τόπου μας. Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη ανάγκη στελέχωσης του Τμήματος Δασών με εξειδικευμένο και άρτια καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό. Για φέτος έχουν προκηρυχθεί 20 θέσεις Δασικών Μαθητευομένων, για φοίτηση από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, στο πρόγραμμα σπουδών «Ανώτερο Δίπλωμα στη Δασοπονία». Ήδη, οι γραπτές εξετάσεις έχουν ολοκληρωθεί και είναι στο στάδιο της αξιολόγησης.

Μια άλλη δέσμευση της Κυβέρνησης, που αφορά την υπαγωγή της Μονάδας Πτητικών Μέσων του Τμήματος Δασών στην Εθνική Φρουρά, αποτελεί πλέον γεγονός. Για τη φετινή αντιπυρική περίοδο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα βρίσκονται σε επιχειρησιακή διαθεσιμότητα 11 τουλάχιστον πρωτεύοντα πτητικά μέσα. Σήμερα έχουμε στη διάθεσή μας επτά πρωτεύοντα, και από τα μέσα Μαΐου αυξάνονται στα 11, υλοποιώντας τον στόχο που θέσαμε.

Σε σχέση με την υλοποίηση του στόχου της απόκτησης ιδιόκτητων πτητικών μέσων, το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας βρίσκεται σε διαδικασία διαγωνισμού για την αγορά τριών πυροσβεστικών αεροσκαφών, εκ των οποίων, το ένα θα χρηματοδοτηθεί από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στον υπό αναφορά διαγωνισμό υπάρχει δικαίωμα προαίρεσης για αγορά ακόμη πέντε αεροσκαφών.

Στο μέτωπο των διεθνών συνεργασιών για θέματα πυρόσβεσης, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει αιτηθεί την ένταξη δύο αεροσκαφών στον ευρωπαϊκό Μηχανισμό rescEU transition, για το διάστημα Ιουνίου μέχρι Οκτωβρίου 2025. Παράλληλα, δύο πυροσβεστικά αεροσκάφη από τη γειτονική μας χώρα Ιορδανία βρίσκονται ήδη στην Κύπρο από τον περασμένο Μάρτιο, συνδράμοντας ενεργά και φέτος στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Με την ευκαιρία αυτή εκφράζω για άλλη μια φορά την ευγνωμοσύνη της Κυπριακής Δημοκρατίας προς το Χασεμιτικό Βασίλειο της Ιορδανίας και τη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία της χώρας για τη θετική ανταπόκρισή τους στο κάλεσμά μας.

Ανάμεσα στις καινοτομίες που αποφασίσαμε το 2024 και υλοποιούμε το 2025 είναι αυτή της ελεγχόμενης καύσης, μία στοχευμένη μέθοδος που περιορίζει την καύσιμη ύλη πριν αυτή μετατραπεί σε απειλή για πυρκαγιά. Τον περασμένο Μάρτιο, εφαρμόστηκε, για πρώτη φορά στην Κύπρο, από το Τμήμα Δασών σε συνεργασία με το CERIDES-Excellence in Innovation and Technology του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, υπό την επίβλεψη ειδικών εμπειρογνωμόνων από την Κύπρο και το εξωτερικό. Μια διεθνώς αναγνωρισμένη πρακτική, η οποία χρησιμοποιείται σε πολλές χώρες εδώ και χρόνια με επιτυχία, ενσωματώνεται πλέον και στη συνολική μας στρατηγική για πυροπροστασία.

Αντίστοιχα, με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης σε παραδασόβιες Κοινότητες, το Υπουργείο μας, σε συνεργασία με το Τμήμα Δασών και το Τμήμα Γεωργίας, ξεκινά την εφαρμογή της ελεγχόμενης βόσκησης. Για το 2025 θα εφαρμοστεί σε περιοχή του Πύργου Τηλλυρίας, ενώ το 2026 σε επιπλέον δύο περιοχές. Τα αποτελέσματα αυτής της μεθόδου, θα αξιοποιηθούν για την διαμόρφωση σχετικού μέτρου, το οποίο ενδέχεται να ενταχθεί στο Στρατηγικό Σχέδιο Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Μια ακόμη ουσιαστική παρέμβαση πρόληψης πυρκαγιών αποτελεί και η δωρεάν προμήθεια θρυμματιστών φυτικών υπολειμμάτων σε 17 Κοινότητες, Δήμους και Συμπλέγματα Κοινοτήτων υψηλού κινδύνου. Η πρωτοβουλία του Υπουργείου, με προϋπολογισμό μισού εκατομμύριο ευρώ, προβλέπει οικονομική ενίσχυση ύψους έως και €25.000 ανά θρυμματιστή, συμβάλλοντας άμεσα στη μείωση της καύσιμης ύλης, ενόψει της θερινής περιόδου.

Σημαντικό βήμα για ενίσχυση της πρόληψης κατά των πυρκαγιών αποτελεί η ψήφιση, από την Βουλή των Αντιπροσώπων τον περασμένο Φεβρουάριο, των έξι τροποποιημένων νομοσχέδιων. Το νομικό πλαίσιο αναθεωρήθηκε και εκσυγχρονίστηκε, με τις ποινές να φτάνουν έως τα 12 χρόνια φυλάκισης και τις €100.000 πρόστιμο, στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής.

Εκλεκτοί φίλοι, αξιότιμοι συνεργάτες,

Προτού κλείσω, θέλω από καρδιάς να ευχαριστήσω τους αφανείς ήρωες της πρώτης γραμμής. Επιτρέψτε μου να αναφερθώ συγκεκριμένα στο Τμήμα Δασών, τη Διεύθυνση και όλο το προσωπικό του Τμήματος, ευχαριστώντας προσωπικά τον κάθε έναν και την κάθε μία ξεχωριστά, για τις προσπάθειες που καταβάλλουν με σκοπό να αντιμετωπίσουν την πύρινη λαίλαπα, όποτε παραστεί ανάγκη. Θέλω να διαβεβαιώσω ότι το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος βρίσκεται πάντοτε δίπλα σας, στηρίζοντας κάθε σας ενέργεια για προστασία του δασικού μας πλούτου από τη φωτιά.

Χαιρετίζω επίσης την παρουσία εκπροσώπων όλων των εμπλεκόμενων στην πυροπροστασία υπηρεσιών και φορέων του τόπου, εκφράζοντας τις ευχαριστίες και την εκτίμησή μου για το σημαντικό έργο που επιτελείτε, για να προστατευτεί το φυσικό μας περιβάλλον από τις πυρκαγιές και για να διασφαλίσετε την ασφάλεια όλων μας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Σας καλώ να ανανεώσουμε τη δέσμευσή μας για συντονισμό και αποτελεσματικότητα, στο δύσκολο έργο που μας περιμένει και αυτό το καλοκαίρι.

Αγαπητοί,

Η Πολιτείας προχωρά και ενισχύει τις υποδομές και τον μηχανισμό της. Όμως, ο πιο ισχυρός μας σύμμαχος είναι ο κάθε πολίτης ξεχωριστά. Και όταν η ευθύνη γίνεται συλλογική, η προστασία γίνεται αποτελεσματική.

(ΜΣ/ΝΖ)

Ίσως σας ενδιαφέρουν και αυτά