Ομιλία της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού κας Έλενας Περικλέους στην Επετειακή Εκδήλωση με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας των Δικαιωμάτων του Παιδιού με τίτλο «Φυτεύω Δικαιώματα και Φυτρώνουν Όνειρα»

Από:

Γραφείο Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

08/11/25 15:23 | Ομιλία / Διάγγελμα | Επίτροποι

08112025EpitroposProstasiasDikaiomatonPaidioy5

08112025EpitroposProstasiasDikaiomatonPaidioy4

08112025EpitroposProstasiasDikaiomatonPaidioy3

08112025EpitroposProstasiasDikaiomatonPaidioy2

08112025EpitroposProstasiasDikaiomatonPaidioy1

Σας καλωσορίζω με χαρά στη σημερινή μας γιορτή. Γιορτάζουμε την υιοθέτηση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η 20ή Νοεμβρίου του 1989 σηματοδοτεί την είσοδο της ανθρωπότητας σε μια νέα εποχή. Αφήνει πίσω αντιλήψεις που ήθελαν το παιδί παθητικό δέκτη της φροντίδας των ενηλίκων, ενώ παράλληλα υποχρεώνει το κράτος να εγγυάται ότι το κάθε παιδί απολαμβάνει όλα του τα δικαιώματα.

Σε λίγο θα συναντήσουμε τον Μικρό Πρίγκιπα, τον ταξιδευτή που μάς θυμίζει πως «βλέπουμε καθαρά μόνο με την καρδιά», κι αυτό ακριβώς είναι το κάλεσμα σήμερα: Να δούμε καθαρά, να δούμε τα παιδιά ως υποκείμενα δικαιωμάτων, ως πολίτες του σήμερα, με φωνή, ανάγκες και όνειρα, και ως συνδημιουργούς ενός ελπιδοφόρου αύριο. Θα συναντήσουμε τον Μικρό Πρίγκιπα, που όπως όλα τα παιδιά, δεν είναι ποτέ απλώς μικρό, και έτσι κι αλλιώς τα ξέρει όλα. Όλα τα σημαντικά!

Γιατί το παιδί: Ξέρει να αγαπά αδιακρίτως, άρα έχει ενσωματωμένη στη βάση της ύπαρξής του τη βασική Αρχή της Σύμβασης των ΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού: την Αρχή της Μη Διάκρισης. Ξέρει να παίζει, διεκδικώντας το δικαίωμα στη ζωή, στην επιβίωση και στην ανάπτυξη. Ξέρει πως χρειάζεται την καλή υγεία, την επαρκή διατροφή, την ανταποκρινόμενη φροντίδα, ασφάλεια και προστασία, και ευκαιρίες μάθησης που υπογραμμίζουν το υπέρτερο συμφέρον του σε κάθε απόφαση που το αφορά. Και κυρίως ξέρει πολύ καλά να ονειρεύεται, άρα γνωρίζει το δικαίωμά του στη συμμετοχή για διαμόρφωση του σημερινού και του αυριανού κόσμου. Μια συμμετοχή που στηρίζεται στα τρία Έψιλον: Στην ελευθερία της σκέψης που δεν χειραγωγείται, στην Ενδυνάμωση των δεξιοτήτων ουσιαστικής και αποτελεσματικής συμμετοχής, και στο τρίτο Έψιλον, εκείνο της Ευθύνης, όταν κερδίζει ένα δικό του δικαίωμα να το διασφαλίζει την ίδια ώρα για όλα τα παιδιά.

Στο Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού μάθαμε ότι η προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού απαιτεί επιμονή, σύμπραξη και έγκαιρη δράση. Απαιτεί εποπτεία και έλεγχο. Τα παιδιά που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, μετακίνησης, αναπηρίας, βίας ή αποκλεισμού χρειάζονται μηχανισμούς που δουλεύουν έγκαιρα και δίκαια σε εκπαίδευση, σωματική και ψυχική υγεία και προστασία από κάθε μορφή βίας. Η οπτική μας οφείλει να είναι παιδοκεντρική και δικαιωματοκεντρική και η ευθύνη μας συλλογική. Στο ταξίδι αυτό, ως Πολιτεία έχουμε μπροστά μας τέσσερις μεγάλες προκλήσεις που οφείλουμε να μετατρέψουμε σε πράξη, και ευχαριστώ την πρώην Επίτροπο Δικαιωμάτων του Παιδιού κα Δέσπω Μιχαηλίδου για τη χαρτογράφησή τους:

Πρόκληση αριθμός 1

Να επενδύσουμε σε ανθρώπινο δυναμικό. Οι θεσμοί που υπερασπίζονται παιδιά δεν μπορεί να λειτουργούν με υποστελέχωση. Η ενίσχυση των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, κάθε Υπηρεσίας Σωματικής και Ψυχικής Υγείας του παιδιού, του ίδιου του Γραφείου της Επιτρόπου είναι όρος αποτελεσματικότητας και αξιοπιστίας προς κάθε παιδί. Υπογραμμίζω, στο σημείο αυτό, το πάγιο αίτημα των εφήβων μας: Επαγγελματίες ψυχικής υγείας και κοινωνικοί λειτουργοί σε κάθε σχολείο.

Πρόκληση αριθμός 2

Να ενώσουμε τα κομμάτια της διαδρομής του παιδιού. Χρειαζόμαστε ενιαίο ηλεκτρονικό φάκελο παιδιού. Οι αρμόδιες Αρχές να συνεργάζονται, να ανιχνεύονται έγκαιρα τα αδήλωτα παιδιά και να τερματιστεί επιτέλους η πολλαπλή και ψυχοφθόρος αξιολόγηση, ξανά και ξανά, ιδίως για τα παιδιά με αναπηρία. Γιατί ένα κράτος που βλέπει το παιδί ολιστικά, μπορεί να ανταποκριθεί στις εξατομικευμένες ανάγκες του.

Πρόκληση αριθμός 3

Να τιμάμε τη βούληση της δικαιοσύνης. Μια δικαιοσύνης φιλικής προς τα παιδιά. Η παρακοή διαταγμάτων οικογενειακού δικαστηρίου για επικοινωνία και διατροφή πληγώνει βαθιά τα παιδιά και οδηγεί σε γονική αποξένωση. Χρειάζονται μηχανισμοί άμεσης εκτέλεσης και παράλληλες υποστηρικτικές δομές, διαμεσολάβηση, ψυχολογική στήριξη, έγκαιρη εκδίκαση, ώστε το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού να μην μένει στα χαρτιά.

Πρόκληση αριθμός 4

Να ανοίξουμε την πόρτα στην ψυχολογική στήριξη. Όταν ένα παιδί ζητά βοήθεια, δεν πρέπει να σκοντάφτει στην αδυναμία συγκατάθεσης και των δύο γονέων. Χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση που, με ασφαλείς δικλείδες και αναγνώριση των αναπτυσσόμενων ικανοτήτων, να επιτρέπει στα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας έγκαιρα και με ασφάλεια.

Στον πυρήνα όλων βρίσκεται η φωνή των παιδιών. Όχι ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως η ουσία της δημοκρατίας: Συμμετοχή στα όργανα λήψης αποφάσεων, διαβούλευση πριν από πολιτικές που τα επηρεάζουν, και κουλτούρα ακρόασης σε σχολείο, κοινότητα και δικαιοσύνη. Όταν το κράτος ακούει τα παιδιά, διαμορφώνει αποτελεσματικές πολιτικές.

Και τώρα, ας στραφούμε για λίγο προς την ιστορία που θα χαρίσουμε σήμερα στα παιδιά φεύγοντας. Μια ιστορία για έναν κόσμο καθόλου φανταστικό, όπου: Υπάρχουν παιδιά δέντρα. Ριζωμένα στον τόπο τους. Υπάρχουν παιδιά ήλιοι. Λάμπουν και σκορπίζουν ζεστασιά. Υπάρχουν παιδιά-κύματα που όλο πάνε κι έρχονται. Υπάρχουν παιδιά-αστέρια που τα μπορούν όλα. Υπάρχουν παιδιά ψάρια. Υπάρχουν πολλά παιδιά ψάρια. Παιδιά χωρίς λέξεις. Παιδιά χωρίς φωνή. Όπως ο Αχμέτ, από τη Συρία. Δεν ξέρει λέξεις δικές μας. Ξέρει μόνο τις δικές του λέξεις. Τις λέξεις της καρδιάς του. Τις λέξεις της πατρίδας του. Δεν τις τραγούδησε. Όπως η Γεωργία με τα πόδια τροχούς. Η Γεωργία έχει τις λέξεις, αλλά δεν μπορεί να ανεβεί στη σκηνή για να τις πει. Τα σκαλοπάτια την εμποδίζουν. Όπως η Άντρεα. Δεν βλέπει, για να διαβάσει τις λέξεις που είναι γραμμένες στο χαρτί. Τελικά ούτε και εκείνη τις είπε. Όπως ο Ιωάννης. Ο Ιωάννης δεν ακούει όταν τον φωνάζουν. Έχασε τη σειρά του. Δεν τραγούδησε ούτε εκείνος τις λέξεις του. Όπως η Ελένη. Η Ελένη τρόμαξε από τα φώτα και την μουσική. Άρχισε να πηγαίνει και να έρχεται. Μπρος-πίσω. Όπως τα παιδιά κύματα. Δεν κατάφερε να ηρεμήσει. Δεν είπε τις λέξεις της. Όπως ο Στέφανος. Ο Στέφανος δεν είπε τις λέξεις του γιατί δεν μπορούσε να τις ντύσει με τα κόκκινα παπούτσια και τα πράσινα μπλουζάκια όπως οι άλλοι. Ο πατέρας είχε χάσει τη δουλειά του και η μητέρα του ήταν καιρό άρρωστη.

Κανένα παιδί ψάρι δεν είπε τις λέξεις του στη μουσική σκηνή. Δεν τις έντυσε με μουσική. Δεν τις έκανε τραγούδι. Δεν τις έκανε ούτε γέλιο, ούτε κλάμα. Μόνο σιωπηλή κραυγή χωρίς φωνή. Τότε ήταν, εκείνο το βράδυ της μουσικής παράστασης, που τα παιδιά ψάρια έγιναν παιδιά λύκοι. Και εγώ κατάλαβα πια γιατί υπάρχουν παιδιά λύκοι. Παιδιά μόνα. Αγαπώ τα παιδιά ψάρια που γίνονται λύκοι.

Θέλω να γίνω κι εγώ λύκος. Όχι για να είμαι μόνος. Αλλά, για να είμαστε πολλοί και μαζί. Για να φτιάξω μια αγέλη. Τα παιδιά ψάρια σταματούν να είναι λύκοι και γίνονται πουλιά όταν μπουν στην αγέλη. Το ξέρω σίγουρα. Την ξανακάναμε στη μουσική παράσταση. Και βρήκαν όλοι τις λέξεις τους.

Αυτή η ιστορία είναι πολιτική υπόσχεση: Να δημιουργήσουμε χώρο και πρόσβαση, ώστε κανένα παιδί να μη μένει βουβό. Να σπείρουμε σπόρους δικαιωμάτων: στη φωνή, στη γνώση, στη χαρά, στη διαφορετικότητα, στην ελπίδα, μέχρι να μοσχοβολήσει το χώμα αύριο. «Φυτέψτε δικαιώματα… και θα φυτρώσουν όνειρα».

Επιλέξαμε να γιορτάσουμε τη μέρα με μια θεατρική παράσταση γιατί είναι βαθιά μας πεποίθηση πως η τέχνη και ο πολιτισμός είναι μια δυνατή γέφυρα. Θέλουμε τέχνη παντού. Στα σχολεία των πόλεων και στα ορεινά, στα νοσοκομεία, στους χώρους φιλοξενίας, στις αυλές των χωριών. Θέλουμε προσβάσιμες σκηνές, νοηματική, υπότιτλους, ράμπες, χώρους, για να χωράει ο καθένας «με τον δικό του τρόπο» και να ανθίζει. Γιατί η τέχνη ενώνει τη φαντασία με τη δράση και κάνει τα παιδιά συμμετέχοντες δημιουργούς, όχι απλούς θεατές.

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού δεν είναι ευχή· είναι δέσμευση. Δεν είναι θεωρία· είναι εργαλείο πολιτικής. Σήμερα ας μην αρκεστούμε στα χειροκροτήματα. Ας φυτέψουμε όσα δεσμευτήκαμε να αλλάξουμε.

Σε λίγο, ο Μικρός Πρίγκιπας θα μάς ρωτήσει τι είναι στ’ αλήθεια «ουσιώδες». Η δική μας απάντηση ας είναι απλή: Ουσιώδες είναι: Κάθε παιδί. Κάθε φωνή. Κάθε διαδρομή. Κάθε όνειρο.

Φυτέψαμε τα δικαιώματα και θα πάρετε, φεύγοντας γλαστράκια με αρωματικά βότανα, ευγενής προσφορά του Τμήματος Δασών, ας τα ποτίσουμε, ας τα φροντίσουμε με αγάπη και ενσυναίσθηση, για να ανθίσουν όνειρα.

Μαζί με ένα μπισκότο κατευθείαν από τον πλανήτη του Μικρού Πρίγκιπα, για να γλυκάνει το μέσα σας. Και μια ιστορία, για να σάς χαρίζει όνειρα και να διώχνει τους φόβους σας.

Έχετε στα χέρια σας ένα QR Code, ανοίγοντάς το θα ανακαλύψετε ένα δελτίο εξόδου. Θα σάς ζητήσουμε, παιδιά, να το συμπληρώσετε,, για να καταγράψουμε και φυσικά, καθηκόντως, να λάβουμε υπόψη, στον στρατηγικό μας σχεδιασμό, τις απόψεις σας: τρία (3) πράγματα που αγαπάτε, δύο (2) πράγματα που θέλετε να φροντίσει για εσάς το Γραφείο μας, και μια (1) λέξη, με την οποία θέλετε να περιγράφεται ο κόσμο μας.

Ευχαριστώ από καρδιάς την καταπληκτική ομάδα του Γραφείου της Επιτρόπου, που εργάστηκε για την υλοποίηση της σημερινής εκδήλωσης και την επιτελάρχη τους Ελένη Κοτζιαμάνη.

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως το Σατιρικό Θέατρο, τους ηθοποιούς και όλους τους υπόλοιπους συντελεστές της παράστασης που θα παρακολουθήσουμε και θα μας ταξιδέψει. Είμαι σίγουρη.

Χίλια μπράβο στα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου Παλλουριώτισσας Α΄ και στη δασκάλα τους Χρυστάλλα Παφίτη για την κατασκευή του μαγικού δικαιωματοπλανήτη που ονειρεύονται, τον οποίο θα συναντήσουμε κατά τη διαβούλευση αργότερα.

Και φυσικά, ένα δυνατό χειροκρότημα στους υπέροχους Έφηβους Συμβούλους μου που εργάστηκαν, και εργάζονται, για την οργάνωση της σημερινής μέρας. Μπράβο σας παιδιά.

Και φυσικά, ευχαριστώ θερμά όλους εσάς για το φύτεμα δικαιωμάτων, στο οποίο θα ξεκινήσετε από σήμερα να επιδίδεστε.

(ΜΣ/ΝΖ)

Ίσως σας ενδιαφέρουν και αυτά