Ομιλία της Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων κας Τζόζης Χριστοδούλου στην εκδήλωση «Γυναίκα-Διεκδικήσεις, Αγώνες & Ισότητα των Φύλων» του Γυναικείου Ομίλου «Πρωτοπορία»

Από:

Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων

06/11/25 15:35 | Ομιλία / Διάγγελμα | Επίτροποι

Ευχαριστώ τον γυναικείο όμιλο «Πρωτοπορία» για την πρόσκληση στη σημερινή εκδήλωση με θέμα «Γυναίκα-Διεκδίκηση, Αγώνες και Ισότητα των Φύλων», λέξεις συνώνυμες με τη γυναίκα που τιμούμε σήμερα: την κα Λία Γεωργιάδη. Kαι είναι με ιδιαίτερη χαρά που βλέπω σήμερα, όπως και κάθε φορά, τις γυναίκες που διαχρονικά αγωνίζονται για τα αυτονόητα, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, για να τιμήσουμε μαζί τη φίλη Λία.

Φίλες και φίλοι,

Η Κύπρος έχει περάσει από μια μακρά περίοδο αγώνων για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των γυναικών. Στην αρχή του 20ού αιώνα οι γυναίκες δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, δεν είχαν πρόσβαση σε επαγγελματικές ευκαιρίες, ενώ ήταν αποκλεισμένες από δημόσια αξιώματα. Η συμμετοχή τους στα κοινά και οι ασχολίες τους περιορίζονταν στο να βοηθούν τους συζύγους τους στα χωράφια και να κρατούν το νοικοκυριό.

Σταθμός αποτελεί η Πολυξένη Λοϊζιάς, Κύπρια φεμινίστρια, εκπαιδευτικός, συγγραφέας και αρχισυντάκτρια, η οποία με το έργο και τη δράση της διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην κατοχύρωση βασικών δικαιωμάτων των γυναικών στην κοινωνία της Κύπρου. Η εκπαιδευτικός Πολυξένη Λοϊζιάς θεωρούσε ότι οι γυναίκες μέσα από τη μόρφωση θα κατόρθωναν να βγουν από την αφάνεια που ζούσαν και να αποκτήσουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία. Από το 1912 έως το 1920, εξέδιδε την περιοδική έκδοση «Κυπριακή Κυψέλη». Σε αυτήν αρθρογραφούσε υπέρ της γυναικείας χειραφέτησης, καθώς και της ισότητας των δύο φύλων.

Την ίδια περίοδο, η Περσεφόνη Παπαδοπούλου, πρώτη Κύπρια συντάκτρια και ιδιοκτήτρια εφημερίδας, κυκλοφορεί τη γυναικεία εφημερίδα «Εστιάδες» στην Αμμόχωστο, με το σλόγκαν «Μορφώσατε και ανυψώσατε τη γυναίκα και θα ιδήτε μετά θαυμασμού ολόκληρον αναγέννησιν της ανθρωπότητος».

Ακολούθως, οι πρώτες γυναικείες οργανώσεις στην Κύπρο εμφανίζονται στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Από συνέντευξη της Κατίνας Νικολάου καταγράφεται η δημιουργία των πρώτων γυναικείων οργανώσεων και γίνεται αναφορά στην ίδρυση της οργάνωσης εργαζομένων γυναικών που ξεκίνησαν από το κλωστήριο της Αμμοχώστου.

Τη δεκαετία του ’50, γυναίκες, εκπροσωπώντας εργάτριες, διεκδικούν το δικαίωμα τους στις κοινωνικές ασφαλίσεις.

Στην περίοδο του 1950-60 δημιουργήθηκε το πρώτο γυναικείο κίνημα, η Παγκύπρια Οργάνωση Δημοκρατικών Γυναικών και, με την ανεξαρτησία της Κύπρου, η οργάνωση μετονομάζεται σε Παγκύπρια Ομοσπονδία Γυναικείων Οργανώσεων (ΠΟΓΟ), η οποία συνεχίζει τη δράση της μέχρι σήμερα.

Μετά την ανεξαρτησία, η θέση και ο ρόλος των γυναικών στην κοινωνία άρχισε να αλλάζει: οι γυναίκες έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, ενώ ξεκινά η δραστηριοποίησή τους στην αγορά εργασίας.

Η αρχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών αποτελεί θεμελιώδη αξία της Κυπριακής Δημοκρατίας και έναν από τους πυλώνες του κράτους δικαίου μας. Από τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας, η Κυπριακή Πολιτεία αναγνώρισε τη σημασία της ισότιμης συμμετοχής των γυναικών σε όλους τους τομείς της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής ζωής. Η πορεία προς την ισότητα, ωστόσο, δεν υπήρξε αυτόματη.

Για δεκαετίες οι γυναίκες της Κύπρου βρέθηκαν αντιμέτωπες με κοινωνικά στερεότυπα και περιορισμούς που περιόριζαν τη συμμετοχή τους στη δημόσια σφαίρα. Η τουρκική εισβολή του 1974 αποτέλεσε καθοριστικό σημείο καμπής.

Μέσα από την απώλεια, την προσφυγιά και την ανάγκη επιβίωσης, η γυναίκα της Κύπρου ανέλαβε ενεργό ρόλο σε όλους τους τομείς δραστηριότητας. Οι γυναίκες υποχρεώθηκαν να ενταχθούν πιο ενεργά στην εργασία, για να στηρίξουν τις οικογένειές τους οικονομικά και να συμβάλουν καθοριστικά στην ανόρθωση της οικονομίας της χώρας. Η συμβολή αυτή άνοιξε τον δρόμο για τη σταδιακή ενδυνάμωση των γυναικών και την αναγνώριση του ουσιαστικού τους ρόλου στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Οι «γυναίκες επιστρέφουν» ξεκίνησαν να οργανώνονται και να κάνουν πορείες για πέραν των δέκα χρόνων.

Το 1978 δημιουργείται ο γυναικείος όμιλος «Πρωτοπορία» με πρόεδρο την κα Λία Γεωργιάδη. Την ίδια χρονιά ιδρύεται και η «Παγκύπρια Κίνηση Ίσα Δικαιώματα-Ίσες Ευθύνες», η οποία πρωτοστάτησε την αμέσως επόμενη δεκαετία με τη δημιουργία των Κέντρων Άμεσης Βοήθειας Θυμάτων Βίας στην Οικογένεια, και στη μετεξέλιξή τους και ίδρυση του ΣΠΑΒΟ.

Παράλληλα, ιδρύονται και η Γυναικεία Οργάνωση Δημοκρατικού Κόμματος (ΓΟΔΗΚ), η Σοσιαλιστική Γυναικεία Κίνηση, η Γυναικεία Οργάνωση Δημοκρατικού Συναγερμού (ΓΟΔΗΣΥ), η Γυναικεία Κίνηση Οικολόγων (ΓΥΚΟ), οι οποίες επίσης μέχρι σήμερα συνεχίζουν τους αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών. Την περίοδο εκείνη, η κα Γεωργιάδη συνεργάζεται με άλλες γυναίκες για την τροποποίηση των δυσμενών, για τις γυναίκες, όρων του Καταστατικού της Εκκλησίας.

Τη δεκαετία του ’80 η Κύπρος είδε την ψήφιση νόμων για τη βελτίωση της θέσης της γυναίκας στην εργασία και στην κοινωνία. Στις 12 Μαΐου 1988, με πρωτοβουλία της τότε πρώτης κυρίας Ανδρούλας Βασιλείου δημιουργείται ο Μόνιμος Κεντρικός Φορέας για τη Γυναίκα. Στόχος του Μόνιμου Κεντρικού Φορέα η προώθηση των δικαιωμάτων των γυναικών, ξεκινώντας από τη διεκδίκηση για κοινωνική σύνταξη για τις αγρότισσες. Ο φορέας μετονομάζεται το 1994, με Υπουργική Απόφαση, σε Εθνικό Μηχανισμό για τα Δικαιώματα της Γυναίκας. Με τους αγώνες του, πέτυχε, μεταξύ άλλων, τη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια και πολιτική ζωή.

Οφείλω προσωπικά και επαγγελματικά να ευχαριστήσω όλα τα μέλη τόσο του Κεντρικού Φορέα και του Εθνικού Μηχανισμού αργότερα για τους αγώνες τους, διότι το γεγονός ότι κατέχουμε όλες εμείς σήμερα αξιώματα οφείλεται και στους δρόμους που έχουν ανοίξει οι γυναίκες πριν από εμάς.

Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έδωσε περαιτέρω ώθηση στην κατοχύρωση και εφαρμογή της αρχής της ισότητας. Μέσα από την εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο ενισχύθηκε το νομικό πλαίσιο για την εξάλειψη των διακρίσεων και τη θέσπιση μηχανισμών που διασφαλίζουν ίση μεταχείριση, ίση αμοιβή και ίσες ευκαιρίες για όλους. Το νομοθετικό πλαίσιο ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο με την παρουσία βουλευτριών στο κυπριακό κοινοβούλιο και την προώθηση των θεμάτων που αφορούσαν τη βία κατά των γυναικών και την ενδοοικογενειακή βία.

Το 2014, η κυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη προχωρεί σε ακόμα ένα βήμα προς την επίτευξη της ισότητας των φύλων με τη δημιουργία του θεσμού Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων, αναδεικνύοντας την ανάγκη, αλλά και τη βούληση για επιτάχυνση της προώθησης της έμφυλης ισότητας στη χώρα μας. Ακόμα μια νίκη του γυναικείου κινήματος. Το 2024, ως αποτέλεσμα της προσήλωσης του Νίκου Χριστοδουλίδη στον στόχο της ισότητας των φύλων, και κτίζοντας σε ό,τι έχει επιτευχθεί, αφού συμφωνήσαμε και με το Συμβούλιο του Μηχανισμού, προχωρήσαμε στη θεσμοθέτηση του Επίτροπου Ισότητας των Φύλων, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο το ρόλο του θεσμού. Προς αυτή τη κατεύθυνση και σε συνεργασία με όλες τις γυναικείες οργανώσεις, προχωρήσαμε στη διαφύλαξη του Εθνικού Μηχανισμού και του συμβουλευτικού του ρόλου προς το κράτος, μέσω του περί Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων νόμου.

Ο Εθνικός Μηχανισμός για τα Δικαιώματα της Γυναίκας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος και συνοδοιπόρο στις σημερινές προσπάθειες που γίνονται προς την επίτευξη ουσιαστικής ισότητας μεταξύ των γυναικών και των ανδρών. Η ιστορική μνήμη που φέρουν τα μέλη του Μηχανισμού –προσωπικά και μέσω των οργανώσεών τους– η πολιτική συμμετοχή τους και η ενεργός δράση τους είναι συστατικοί και δομικοί συντελεστές στον καθορισμό των σημερινών στόχων και πολιτικών.

Φίλες και φίλοι,

Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, οι γυναίκες στη χώρα μας εξακολουθούν, δυστυχώς, να αντιμετωπίζουν σοβαρές ανισότητες και προκλήσεις σε όλους τους τομείς.

Η συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με αυτή των ανδρών. Η «γυάλινη οροφή» είναι ακόμα υπαρκτή στους χώρους εργασίας και τα έμφυλα στερεότυπα εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδια στην ανέλιξη των γυναικών και στην ανάληψη εκ μέρους τους ηγετικών ρόλων.

Μια από τις πιο σημαντικές πτυχές της ισότητας των φύλων είναι η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Η παρουσία γυναικών σε ηγετικές θέσεις δεν είναι μόνο θέμα ισότητας.

Είναι και θέμα σχεδιασμού αποτελεσματικών, στοχευμένων πολιτικών από μέρους των πολιτικών δυνάμεων της χώρας και γι’ αυτό απαιτείται, δυστυχώς, από όλες εμάς, η άσκηση πίεσης για την αύξησή των γυναικών στην πολιτική ζωή του τόπου. Μαζί επισκεφθήκαμε πολιτικά κόμματα με στοχευμένες εισηγήσεις για υιοθέτηση μέτρων στις εσωτερικές τους διαδικασίες που μπορούν να στηρίξουν τη διαχρονική μας προσπάθεια.

Από πλευράς του το Γραφείο μας, πάντα σε συνεργασία μαζί σας όπως και με άλλους φορείς από όλο το φάσμα δραστηριότητας, υλοποιεί πολιτικές και δράσεις, για να ενισχυθεί η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών σε όλα τα πεδία. Η στρατηγική μας είναι οριζόντια, και οι πολιτικές μας σχεδιάζονται με βάση τον ξεχωριστό αντίκτυπο που θα έχουν σε άντρες και γυναίκες.

Φίλες και φίλοι,

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να αναφερθώ στη γυναίκα που τιμούμε σήμερα, μια γυναίκα με ανεκτίμητη προσφορά στον αγώνα για ισότητα στη χώρα μας και στην κοινωνία μας γενικότερα, την κα Λία Γεωργιάδη. Σπούδασε και άσκησε τη δικηγορία επί σειρά ετών, ξεκινώντας σε μία εποχή που για τις γυναίκες δεν ήταν δεδομένη η τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Διετέλεσε Αντιπρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου και είχε ενεργή κοινωνική προσφορά με συμμετοχή σε επιτροπές για άτομα τρίτης ηλικίας και για τα παιδιά, καθώς και ως εκ των ιδρυτικών μελών της Ομοσπονδίας Γυναικών Επιχειρηματιών και Επαγγελματιών. Η Λία Γεωργιάδη, ως νομικός και δικηγόρος, συμμετείχε στο European Network of Legal Experts in Gender Equality και διετέλεσε πρόεδρος του Legal Aid.

Η πολιτική της πορεία επίσης πλούσια, καθώς διετέλεσε Βουλεύτρια Κερύνειας, Πρόεδρος της Διαβαλκανικής Ένωσης Γυναικών, Πρόεδρος του Γυναικείου Ομίλου Πρωτοπορία και Πρόεδρος του Inner Wheel Κερύνειας, αναδεικνύοντας τη διαχρονική αγάπη της για την Κερύνεια.

Η Λία Γεωργιάδη αγωνίστηκε με σθένος και συνέπεια για την ισότητα, την ενδυνάμωση των γυναικών και την προάσπιση των δικαιωμάτων τους. Στις αντικατοχικές κινητοποιήσεις του κινήματος «Οι Γυναίκες επιστρέφουν», συνέβαλε στην ανάδειξη της γυναικείας φωνής στην πορεία του κυπριακού προβλήματος και στη διεθνή προβολή του ζητήματος της κατοχής. Συμμετείχε το 1995 στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών με ομάδα γυναικών με κοινούς στόχους όταν διαμορφώθηκε η Διακήρυξη Δράσης του Πεκίνο.

Αγαπητή κα Λία,

Σας ευχαριστούμε για τη διαρκή σας αφοσίωση, για όσα συνεχίζετε να μας μαθαίνετε, για όλα όσα έχετε κάνει και συνεχίζετε να κάνετε για τις γυναίκες της Πρωτοπορίας, της Κερύνειας, της Κύπρου και για την επίτευξη πραγματικής ισότητας στην κυπριακή κοινωνία.

Σας ευχαριστώ.

(AA/ΚΑ/AΣ)

Ίσως σας ενδιαφέρουν και αυτά