Ομιλία της Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων κας Τζόζης Χριστοδούλου στη Δημόσια Διαβούλευση για το 2ο Εθνικό Σχέδιο Δράσης «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια» (2026-2028)

Από:

Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων

31/10/25 13:05 | Ομιλία / Διάγγελμα | Επίτροποι

Σας καλωσορίζω στη δημόσια διαβούλευση, που συνδιοργανώνουμε με το Υπουργείο Εξωτερικών, στο πλαίσιο της ετοιμασίας του 2ου Εθνικού Σχεδίου Δράσης «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια», με ισχύ από 2026-2028.

Ευχαριστώ το Υπουργείο Εξωτερικών και τα Υπουργεία Άμυνας, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Εσωτερικών (Πολιτική Άμυνα), Οικονομικών, Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Υγείας, και την Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης (ΚΑΔΔ) για τη συνεργασία και την ουσιαστική συμβολή τους στον καταρτισμό του προσχέδιου δράσης.

Η σημερινή μας συνάντηση έχει έναν διττό συμβολισμό: αφενός, τιμάμε την 25^η επέτειο της υιοθέτησης του Ψηφίσματος 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, αφετέρου, ανοίγουμε έναν νέο κύκλο δημόσιου διαλόγου, με στόχο να ενισχύσουμε έμπρακτα τη φωνή των γυναικών σε όλες τις πτυχές της ειρήνης και της ασφάλειας και της προστασίας τους σε συνθήκες συγκρούσεων.

Ο κόσμος σήμερα βιώνει αυξανόμενη αστάθεια και πολλαπλές προκλήσεις, οι οποίες καθιστούν πιο σαφές από ποτέ ότι η ειρήνη και η ασφάλεια δεν μπορούν να είναι βιώσιμες, εάν οι γυναίκεςαπουσιάζουν από τις συζητήσεις και τις αποφάσεις που τις αφορούν.

Το Ψήφισμα 1325 αποτέλεσε ένα ιστορικό ορόσημο, αναγνωρίζοντας ότι η ειρήνη είναι πιο ισχυρή και η ασφάλεια πιο βιώσιμη όταν οι γυναίκες συμμετέχουν ενεργά. Κι όμως, 25 χρόνια μετά, η πρόοδος που σημειώθηκε δεν είναι αυτή που θα θέλαμε. Παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και στους μηχανισμούς ασφάλειας ανά το παγκόσμιο.

Τα στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) είναι αποκαλυπτικά: το 2023, μόλις 9,6% των διαπραγματευτών και 13,7% των διαμεσολαβητών σε ειρηνευτικές διαδικασίες ήταν γυναίκες. Αυτά τα ποσοστά δεν αντικατοπτρίζουν έλλειψη ικανότητας ή βούλησης των γυναικών.

Αντίθετα, έρευνες έχουν καταδείξει ότι όταν οι γυναίκες περιλαμβάνονται στις ειρηνευτικές διαδικασίες, είναι πιο πιθανό να επιτευχθούν συμφωνίες και πιο πιθανόν αυτές να διαρκέσουν. Τα χαμηλά ποσοστά εκπροσώπησης οφείλονται σε εμπόδια θεσμικά και κοινωνικά, που απορρέουν από παγιωμένες αντιλήψεις σχετικά με τους κοινωνικά «αποδεκτούς» ρόλους για γυναίκες και άνδρες, καθώς και για θέματα ηγεσίας. Στόχος μας είναι να βελτιωθεί το επίπεδο της χώρας μας σε όλους τους πιο πάνω τομείς. Εκτός από την ισότιμη εκπροσώπηση, το Ψήφισμα 1325 εγκύπτει και στο σοβαρό θέμα της βίας με βάση το φύλο σε περιόδους ένοπλων συγκρούσεων. Τονίζεται η ανάγκη λήψης αποτελεσματικών μέτρων για την προστασία των γυναικών και των κοριτσιών από τον βιασμό και άλλες μορφές σεξουαλικής κακοποίησης. Να σημειώσω ότι, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, το 2024, η σεξουαλική βία σε ζώνες συγκρούσεων αυξήθηκε κατά 25% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Στο νέο προσχέδιο προτείνονται πυλώνες με στοχευμένες δράσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας στο πλαίσιο συγκρούσεων.

Φίλες και φίλοι,

Η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα είναι αναγκαία, για να διασφαλιστεί ότι η ειρήνη που οικοδομούμε είναι συμπεριληπτική και ανθεκτική. Θα αναφερθώ σε μερικά παραδείγματα δράσεων που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προηγούμενου Εθνικού Σχεδίου Δράσης (ΕΣΔ) για το Ψήφισμα 1325, αλλά και γενικότερα σε δράσεις της Εθνικής Στρατηγικής για την Ισότητα των Φύλων 2024-2026 και άλλων πολιτικών.

Συγκεκριμένα:

Όσον αφορά στην προώθηση των γυναικών σε καίριες ηγετικές θέσεις, για πρώτη φορά στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι γυναίκες αποτελούν το 37,7% του Υπουργικού Συμβουλίου.
Είναι η πρώτη φορά στη διπλωματική μας ιστορία που τη Γενική Διεύθυνση του Υπουργείου Εξωτερικών ανέλαβε γυναίκα.
Γυναίκες ηγούνται οκτώ (8) διπλωματικών αποστολών της χώρας μας στο εξωτερικό και 10 καίριων διευθύνσεων ή τμημάτων του Υπουργείου Εξωτερικών.
Διορισμός από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Ειδικής Εκπροσώπου της Κυπριακής Δημοκρατίας για τις Θρησκευτικές Ελευθερίες και την Προστασία των Μειονοτήτων στη Μέση Ανατολή.
Η νέα Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για τη Νεολαία, η οποία συστάθηκε από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη με σκοπό την προώθηση της συμμετοχής των νέων στην ειρηνευτική διαδικασία και τη συμφιλίωση, έχει ίσο αριθμό ανδρών και γυναικών.
Η Κύπρος ενισχύει τις διμερείς σχέσεις της, συμβάλλοντας σε προγράμματα ισότητας των φύλων στις γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης προς την Ιορδανία στην ανάπτυξη του ΕΣΔ της για το 1325.
H χώρα μας συνεχίζει να συνεργάζεται με οργανώσεις του ΟΗΕ που επικεντρώνονται στην ενδυνάμωση των γυναικών παγκοσμίως.
Το 2024, το 52% των συνολικών εθελοντικών εισφορών της Κυπριακής Δημοκρατίας σε Διεθνείς Οργανισμούς και Ιδρύματα καταβλήθηκε σε οργανισμούς που σχετίζονται με την ενδυνάμωση των γυναικών.
Έχει ολοκληρωθεί η χαρτογράφηση των αναγκών και των γνώσεων/δεξιοτήτων ανδρών και γυναικών που εργάζονται στην Εθνική Φρουρά και στο Υπουργείο Άμυνας, με στόχο τον εντοπισμό πιθανών δυσκολιών και εμποδίων με βάση τις διαφορετικές ανάγκες τους. Αξιοποιούμε τα αποτελέσματα της μελέτης για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων και τη μετατροπή της Εθνικής Φρουράς και του Υπουργείου Άμυνας σε ένα έμφυλο περιβάλλον, ιδίως υπό το πρίσμα της απόφασης της κυβέρνησης να υπηρετούν και γυναίκες στον στρατό σε εθελοντική βάση.
Στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Ισότητα των Φύλων 2024-2026, το Υπουργείο Άμυνας έχει επίσης δρομολογήσει στοχευμένα και συστηματικά προγράμματα κατάρτισης για όλο το προσωπικό της Εθνικής Φρουράς, συμπεριλαμβανομένων των συμβασιούχων στρατιωτών, και του προσωπικού του Υπουργείου. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν εργαστήρια, ηλεκτρονικό και οπτικοακουστικό υλικό και συνέδρια, με στόχο την εκπαίδευση του προσωπικού σχετικά με τις αρχές της ισότητας των φύλων, την αποδόμηση των στερεοτύπων και την προώθηση μιας κουλτούρας ισότητας. Η κατάρτιση σχετικά με τη διάσταση του φύλου και τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών ενσωματώνεται επίσης σε όλα τα βασικά μαθήματα που απαιτούνται για την προαγωγή σε ανώτερες βαθμίδες.

Καταρτίστηκε επίσης κώδικας δεοντολογίας για το στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό που συμμετέχει σε αποστολές σε συνεργασία με το Γραφείο Επιτρόπου για την Ισότητα των Φύλων. Ο κώδικας αυτός περιγράφει τις υποχρεώσεις σεβασμού των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών κατά τη διάρκεια συγκρούσεων και ειρηνευτικών διαδικασιών.

Το Στρατιωτικό Γνωμοδοτικό Συμβούλιο για την Προώθηση της Ισότητας των Φύλων συστάθηκε το 2019, για να στηρίξει την εφαρμογή του Ψηφίσματος 1325. Το Συμβούλιο αποτελείται από τρεις γυναίκες και δύο άνδρες, αξιωματικούς του Στρατού της Δημοκρατίας, και έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

-Υποστήριξη της ισότητας των φύλων και προώθηση πολιτικών για την αύξηση της εκπροσώπησης των γυναικών σε όλα τα επίπεδα του στρατού.

-Διασφάλιση της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στις στρατιωτικές δράσεις.

-Ενθάρρυνση των μελών του στρατού να υποστηρίζουν τις δραστηριότητες του Συμβουλίου και να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με θέματα ισότητας των φύλων.

-Ενημέρωση του στρατιωτικού προσωπικού σχετικά με τον αντίκτυπο των ένοπλων συγκρούσεων και στα δύο φύλα και έμφαση στην αξία της συμμετοχής των γυναικών στην επίλυση των συγκρούσεων και στη λήψη αποφάσεων.

-Διοργάνωση σεμιναρίων και βιωματικών εργαστηρίων για την εκπαίδευση όλου του στρατιωτικού προσωπικού σχετικά με την ισότητα των φύλων.

Η Διοικήτρια Πολιτικής Άμυνας συνέστησε την Επιτροπή Ισότητας των Φύλων, καθοδηγούμενη από τον «Κώδικα Πρακτικής στη Δημόσια Υπηρεσία για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παρενόχλησης και της Σεξουαλικής Παρενόχλησης».
Σε συνεργασία με το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ετοιμάστηκαν διάφορα έντυπα και πρωτόκολλο που περιγράφει τις διαδικασίες για την προστασία του πληθυσμού και των ευάλωτων ομάδων σε περιπτώσεις παρενόχλησης, σεξουαλικής παρενόχλησης ή βίας μεταξύ των μελών της Πολιτικής Άμυνας.
Το Γραφείο μας μαζί με το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διοργάνωσαν τέσσερα εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Επιτροπή Ισότητας των Φύλων της Πολιτικής Άμυνας, τα οποία κάλυψαν θέματα όπως η ισότητα των φύλων, τα στερεότυπα, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης 2021-2025 και ο «Κώδικας πρακτικής στη Δημόσια Υπηρεσία για την πρόληψη και τον χειρισμό της παρενόχλησης λόγω φύλου και της σεξουαλικής παρενόχλησης».
Στην Εθνική Φρουρά αυτήν τη στιγμή υπηρετούν 49 Γυναίκες Αξιωματικοί. Οι 17 από αυτές είναι Ανώτεροι Αξιωματικοί, κατέχοντας τον βαθμό του Συνταγματάρχη, Αντισυνταγματάρχη και Ταγματάρχη. Να σημειωθεί ότι στους Κανονισμούς των Αξιωματικών δεν υπάρχει οποιοσδήποτε διαχωρισμός μεταξύ ανδρών και γυναικών, ούτε ως προς τα κριτήρια εισαγωγής για φοίτηση σε Στρατιωτικές Σχολές της Ελλάδας, ούτε ως προς τα κριτήρια ανέλιξης των Αξιωματικών μετά την αποφοίτηση.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι 32 από τις 41 κατέχουν τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού (Α8), του Υπολοχαγού (Α9) και του Λοχαγού, κάτι που δεικνύει και την αύξηση εισαγωγής γυναικών σε Στρατιωτικές Σχολές τα τελευταία έτη, αλλά και την αύξηση του ενδιαφέροντος για εισαγωγή από μέρους τους.

Το Γραφείο μας σε συνεργασία με την ΚΑΔΔ ετοίμασε ασύγχρονο πρόγραμμα εκπαίδευσης για δημόσιους υπαλλήλους, κατά το οποίο ενημερώνονται για το περιεχόμενο του Ψηφίσματος 1325 και την εφαρμογή του ΕΣΔ στο πλαίσιο του δημοσίου τομέα. Επιπλέον, από κοινού με την ΚΑΔΔ, διοργανώθηκαν πέντε ολοήμερες εκπαιδεύσεις σε λειτουργούς πρώτης γραμμής της Δημόσιας Υπηρεσίας. Στόχος των εκπαιδεύσεων ήταν, από τη μία, η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των λειτουργών σχετικά με το Ψήφισμα 1325 και, από την άλλη, μέσω του βιωματικού εργαστηρίου, η εισήγηση τρόπων αντιμετώπισης προβλημάτων που αντιμετωπίστηκαν ή αντιμετωπίζονται από τους/τις λειτουργούς κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
Τέλος, οπτικοακουστικό υλικό ευαισθητοποίησης σχετικά με την Ατζέντα 1325 είναι διαθέσιμο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και συμβάλλει στην ενημέρωση του κοινού σχετικά με το Ψήφισμα. Σε συνεργασία με την Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης, το Γραφείο μας ετοίμασε εκπαιδευτικό διαδικτυακό σεμινάριο για δημόσιους λειτουργούς, σχετικά με το περιεχόμενο του Ψηφίσματος 1325 του ΟΗΕ και την εφαρμογή του στο δημόσιο τομέα.

Φίλες και φίλοι,

Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως ενεργό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, παραμένει προσηλωμένη στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την προώθηση της ισότητας των φύλων, υλοποιώντας τις υποχρεώσεις της σύμφωνα με το Ψήφισμα 1325. Στο πλαίσιο αυτό, με το 2^ο Σχέδιο Δράσης, η Κυβέρνηση ανανεώνει τη δέσμευσή της και στους στόχους Αειφόρου Ανάπτυξης 2030, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ ειρήνης, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ισότητας των φύλων. Το Ψήφισμα 1325 του ΟΗΕ αναγνωρίζει τη σημασία της συμμετοχής των γυναικών στη δημιουργία και διατήρηση της ειρήνης, ενώ τονίζει την ανάγκη προστασίας των γυναικών από έμφυλη βία και τον κεντρικό τους ρόλο στη συμφιλίωση και ανασυγκρότηση μετά από συγκρούσεις.

Με το νέο Σχέδιο Δράσης 2026-2028, στοχεύουμε να ενισχύσουμε την προσπάθεια προς επίτευξη των πιο πάνω στόχων.

Θα ήθελα, στο σημείο αυτό, να αναφερθώ στους πέντε προτεινόμενους πυλώνες του νέου σχεδίου, το οποίο θα παρουσιάσει σε λεπτομέρεια η συνάδελφος Τώνια Σιαμπτάνη.

Συμμετοχή: Αυξημένη και ενεργός συμμετοχή των γυναικών σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών, περιφερειακών και διεθνών οργανισμών, σε μηχανισμούς πρόληψης, διαχείρισης και επίλυσης συγκρούσεων στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, στις ειρηνευτικές επιχειρήσεις, ως γυναίκες στο στρατό, στην αστυνομία και πολίτιδες και ως ειδικές εκπρόσωποι της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως ο διορισμός από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Ειδικής Εκπροσώπου της Κυπριακής Δημοκρατίας για τις Θρησκευτικές Ελευθερίες και την Προστασία των Μειονοτήτων στη Μέση Ανατολή, που ανέφερα προηγουμένως.
Προστασία: Διασφάλιση της προστασίας των γυναικών και των κοριτσιών από τη σεξουαλική βία και από τη βία στη βάση του φύλου, συμπεριλαμβανομένων των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και ανθρωπιστικών καταστάσεων. Στις δράσεις κάτω από αυτό τον Πυλώνα περιλαμβάνονται και οι χώροι υποδοχής και φιλοξενίας Αιτητών/τριών Διεθνούς Προστασίας.
Πρόληψη: Πρόληψη της βίας κατά των γυναικών σε ένοπλες συγκρούσεις, μέσω της βελτίωσης των στρατηγικών για την πρόληψη της βίας κατά των γυναικών, συμπεριλαμβανομένης της δίωξης των δραστών για παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου, της ενίσχυσης των δικαιωμάτων των γυναικών βάσει της εθνικής νομοθεσίας και της υποστήριξης των τοπικών ειρηνευτικών πρωτοβουλιών των γυναικών και των διαδικασιών επίλυσης συγκρούσεων.
Ανακούφιση και αποκατάσταση: Πρόκειται για νέο πυλώνα που έχει προστεθεί. Αφορά στην προώθηση μέτρων ανακούφισης και αποκατάστασης για την αντιμετώπιση των διεθνών κρίσεων μέσω της έμφυλης διάστασης, συμπεριλαμβανομένης και της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης στους χώρους διαμονής των Αιτούντων Διεθνή Προστασία, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των γυναικών και των κοριτσιών στον σχεδιασμό των προσωρινών αυτών χώρων διαμονής (π.χ. πρόσβασης σε ασφαλείς χώρους διαμονής και σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας).
Προώθηση και Ενημέρωση: Προώθηση της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινωνίας αναφορικά με τη σημασία της εφαρμογής των προνοιών του Ψηφίσματος 1325 στην οικοδόμηση της ειρήνης και της ασφάλειας, μέσα από στοχευμένες δράσεις.

Φίλες και φίλοι,

Η σημερινή διαβούλευση αποτελεί ουσιαστικό βήμα στην προσπάθεια ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στις πολιτικές ασφάλειας και άμυνας και στην εν γένει επίτευξη παγκόσμιας ειρήνης. Θέλουμε το νέο Σχέδιο Δράσης να αντανακλά τις πραγματικές ανάγκες και εμπειρίες των γυναικών, αλλά και να αξιοποιεί τη γνώση και τη συνεργασία όλων των φορέων: της κοινωνίας των πολιτών, των ακαδημαϊκών, των οργανισμών ασφαλείας, της δημόσιας διοίκησης και, βεβαίως, των ίδιων των γυναικών που εργάζονται στους τομείς ασφάλειας και άμυνας.

Προσβλέπω σε μια εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων, η οποία θα συμβάλει σημαντικά στον σχεδιασμό ενός χρήσιμου και αποτελεσματικού εργαλείου.

Σας ευχαριστώ.

(ΑΑ/ΕΑθ/ΜΣ)

Ομιλία της Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων κας Τζόζης Χριστοδούλου στη Δημόσια Διαβούλευση για το 2ο Εθνικό Σχέδιο Δράσης «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια» (2026-2028)

Ίσως σας ενδιαφέρουν και αυτά