Χαιρετισμός της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων κας Αντωνίας Θεοδοσίου στην προβολή του ντοκιμαντέρ «Πέτρα στην Πέτρα», στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Φεστιβάλ Άρσους, χθες

Από:

Γραφείο Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων

11/08/25 10:25 | Ομιλία / Διάγγελμα | Γεωργία, Αγροτική Ανάπτυξη και Περιβάλλον, Επίτροποι

Σας καλησπερίζω εκφράζοντας τα θερμά μου συγχαρητήρια στην κοινότητα του Άρσους, στο Κοινοτικό Συμβούλιο, στον Σύνδεσμο Ανάπτυξης Άρσους, και σε όσους συνέβαλαν ώστε το Πολιτιστικό Φεστιβάλ να συνεχιστεί, παρά τις δύσκολες φετινές συνθήκες. Οι καταστροφικές πυρκαγιές που επηρέασαν και τη δική σας κοινότητα άφησαν πίσω τους μαύρο, όχι μόνο σε ζωές, σε περιουσίες, στο φυσικό περιβάλλον, αλλά και στον ψυχισμό των ανθρώπων.

Η απόφαση να συνεχιστούν οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις στέλνει ένα σαφές μήνυμα δύναμης, επιμονής, ελπίδας και συλλογικής ανάτασης. Δηλώνει ότι, εδώ είμαστε και συνεχίζουμε. Και υπενθυμίζει πως η αποκατάσταση δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνικό, αλλά και επίπονη κοινωνική διεργασία.

Θέλω να πω, με απόλυτο σεβασμό, πως η σκέψη μας είναι με τις κοινότητες που επλήγησαν. Γνωρίζουμε ότι ως η αποκατάσταση της φύσης, αλλά και της καθημερινότητας των ανθρώπων είναι δύσκολη πορεία που απαιτεί χρόνο, στήριξη και αλληλεγγύη. Είναι σημαντικό κάθε θεσμός να είναι παρών.

Με χαρά ενημερώθηκα για τη συμπερίληψη του ντοκιμαντέρ «Πέτρα στην Πέτρα» στις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ. Η δημιουργία του είναι ένας ιδιαίτερος σταθμός για εμένα, μια και η ενασχόλησή μου με το ξηρολιθικό τοπίο χρονολογείται από τα φοιτητικά μου χρόνια. Την επιστημονική πορεία στο θέμα συνέχισα στην Κύπρο με την εξαίρετη και αγαπημένη συνάδελφο και ερευνήτρια Αναστασία Πήττα, και πήρε πιο θεσμική μορφή μέσα από τη δημιουργία του Ιδρύματος Πέτρα στην Πέτρα.

Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει την ξηρολιθική κληρονομιά ως ζωντανή πολιτιστική πρακτική με ουσιαστικό πολιτισμικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα. Είναι σημαντικό να αναφέρω ότι το γεγονός ότι κάποιες σκηνές του γυρίστηκαν στο Άρσος, καθώς και σε άλλα κρασοχώρια της Επαρχίας Λεμεσού, σήμερα έχει και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Η δόμηση πέτρας πάνω στην πέτρα χωρίς τσιμέντο ή πηλό δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι πράξη επιμονής και υπομονής. Και αυτός ο τίτλος του ντοκιμαντέρ συμπυκνώνει, κατά τη γνώμη μου, τη διαχρονική στάση των ανθρώπων του τόπου μας. Των ανθρώπων που εργάζονται και δρουν με επιμονή και υπομονή και, χωρίς να διαγράφουν τις δυσκολίες, καταφέρνουν να ορθοποδήσουν.

Οι δόμες, τα λιθόστρωτα, τα πηγάδια, τα αλώνια, τα καμίνια, τα σπιτούθκια, οι καλύφες αποτελούν ένα ζωντανό παράδειγμα σύνδεσης του πολιτισμού με το περιβάλλον. Είναι στοιχείο της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς, το οποίο παραμένει ως μια ενεργή παραδοσιακή πρακτική με σύγχρονη σημασία και με δυναμική για το μέλλον, κυρίως υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης. Η ξηρολιθική δόμηση είναι μια λύση βασισμένη στη φύση που ενισχύει ουσιαστικά την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων, την καταπολέμηση της διάβρωσης και τη διατήρηση του εδάφους, αποτελώντας σύμμαχο της βιώσιμης γεωργίας και του αγροτικού τοπίου.

Μετά από τις πρόσφατες πυρκαγιές που άλλαξαν ριζικά τη ζωή των ανθρώπων της περιοχής, που κατέστρεψαν στο διάβα τους περιουσίες, καλλιέργειες, την αρχιτεκτονική και φυσική μας κληρονομιά, και επέφεραν οικολογική καταστροφή, οι δόμες σε συνδυασμό με τα αμπέλια, αποδείχτηκε ότι μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά τόσο στην αποτροπή της πυρκαγιάς, καθώς και στη σταθεροποίηση των εδαφών, στη μείωση του κινδύνου διάβρωσης και πλημμυρικών φαινομένων, στη συγκράτηση πολύτιμης υγρασίας που είναι απαραίτητη για την αναγέννηση της βλάστησης.

Οι ξερολιθιές προσφέρουν επίσης καταφύγιο και χώρους αναπαραγωγής για πουλιά, ερπετά, μικρά θηλαστικά και επικονιαστές, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο της φωλεοποίησης πουλιών.

Η διατήρηση και η αποκατάσταση του ξηρολιθικού τοπίου στις πληγείσες από τις πυρκαγιές περιοχές είναι ένας άμεσος και αποτελεσματικός τρόπος στήριξης του εδάφους, των καλλιεργειών και της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, είναι εξίσου σημαντικό οι ξηρολιθιές να αξιοποιούνται και προληπτικά, στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για τη διαχείριση του τοπίου και μείωσης των περιβαλλοντικών κινδύνων.

Γι’ αυτό και ως Γραφείο της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων εργαζόμαστε αυτή την περίοδο για τη διαμόρφωση ενός μοντέλου πιστοποιημένων μαθημάτων (θεωρητικών και πρακτικών) εκμάθησης της τεχνικής, έτσι ώστε να εκπαιδευτούν νέοι τεχνίτες στην ξηρολιθική δόμηση και στην ενσωμάτωσή της σε έργα γεωργικής και περιβαλλοντικής αποκατάστασης.

Η διατήρηση αυτής της ζωντανής τεχνικής είναι πολύ σημαντική για τη χώρα μας, όχι μόνο για να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ένταξή της στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO, αλλά, κυρίως, γιατί θεωρούμε τη διαχρονική γνώση, τις παραδοσιακές πρακτικές και την τοπική ταυτότητα ως εργαλεία ανθεκτικότητας.

(ΑΣΠ/ΓΣ/ΕΑθ)

Ίσως σας ενδιαφέρουν και αυτά