Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους 2024
Δημοσιεύτηκε στις 02 Μαΐου 2025 | Ενημερωτικό Υλικό | Εκδόσεις, Εκθέσεις
Σύνοψη
Με βάση το άρθρο 25(1) των περί της Διαχείρισης του Δημόσιου Χρέους Νόμων του 2012 έως 2016, το Γραφείο Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους ετοιμάζει την Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Δημόσιου Χρέους, η οποία καλύπτει τις εργασίες διαχείρισης δημόσιου χρέους, την ανάλυση των εξελίξεων των αγορών κεφαλαίου, τις εξελίξεις σε σχέση με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας και το απόθεμα ρευστότητας του προηγούμενου δημοσιονομικού έτους.
Μετά από τον ισχυρό ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας το 2023, η κυπριακή οικονομία κατέγραψε έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ και σημαντικά υψηλότερο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης/ΕΕ το έτος 2024, παρά το δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον (γεωπολιτικές εξελίξεις, συνέχιση των κυρώσεων προς την Ρωσία) και της συνεπακόλουθης αβεβαιότητας στην παγκόσμια οικονομία, δημιουργώντας ουσιαστικά δημοσιονομικά πλεονάσματα. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η κυπριακή οικονομία έχει αποδειχθεί ανθεκτική στους εξωτερικούς κλυδωνισμούς καταγράφοντας υψηλότερους ρυθμούς σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3.4% το 2024 σε σύγκριση με περίπου 0.9% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, λόγω της βελτιωμένης οικονομικής δραστηριότητας κυρίως στους τομείς της ενημέρωσης και επικοινωνίας, του χονδρικού και λιανικού εμπορίου, των μεταφορών και αποθήκευσης, των κατασκευών, των ξενοδοχείων – εστιατορίων και των επισκευών μηχανοκίνητων οχημάτων. Η αξιοποίηση μέρους των ταμειακών αποθεμάτων για κάλυψη των ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών του Δημοσίου σε συνδυασμό με τα δημοσιονομικά πλεονάσματα επωφελούμενα από την ισχυρή ανάκαμψη της κυπριακής οικονομίας, συνέβαλαν στη συνέχιση της πτωτικής πορείας του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ. Αξιοσημείωτη είναι η συνολική μείωση του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ κατά 48 περίπου ποσοστιαίες μονάδες τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Η αξιοσημείωτη βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου τα τελευταία τέσσερα χρόνια σε συνδυασμό με την ισχυρή ταμειακή θέση της κυβέρνησης αναμένεται να μετριάσουν τον ενδεχόμενο αντίκτυπο από το δυσμενές
εξωτερικό περιβάλλον (συνέχιση πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας και πολεμικών συγκρούσεων Ισραήλ-Χαμάς), συμπεριλαμβανομένης και της ενδεχόμενης επιβράδυνσης του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης της ΕΕ κυρίως λόγω της νέας δασμολογικής πολιτικής των ΗΠΑ, στην κυπριακή οικονομία και τον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Η κύρια πηγή χρηματοδότησης για την Κυπριακή Δημοκρατία το 2024 προήλθε από την διεθνή αγορά μέσω της έκδοσης ενός Ευρωπαϊκού Μεσοπρόθεσμου Ομολόγου (ΕΜΤΝ), η οποία συμπληρώθηκε και από δανεισμό από άλλες πηγές του εξωτερικού (δάνεια) και της εγχώριας αγοράς. Η διεθνής αγορά θα συνεχίσει να είναι στρατηγικά η κύρια πηγή χρηματοδότησης και τα επόμενα χρόνια λόγω του ότι προσφέρει πρόσβαση σε πιο μεγάλη και διαφοροποιημένη ομάδα επενδυτών.
Όσον αφορά τις εξελίξεις στην αγορά ομολόγων, ανάμεσα στα κυριότερα γεγονότα του 2024 καταγράφονται η μεταβλητότητα της αγοράς ομολόγων και των καμπυλών αποδόσεων από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, οι προσδοκίες των επενδυτών για την μελλοντική πορεία των επιτοκίων και οι εκλογές στην ΕΕ. Από τις αρχές του 2024, οι αποδόσεις των ΕΜΤΝ της Κυπριακής Δημοκρατίας στη δευτερογενή αγορά ακολούθησαν ανοδική πορεία, όπως έγινε και με τις αποδόσεις όλων των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Η ανοδική τάση επικράτησε μέχρι και τον Ιούνιο του 2024, ενώ η τάση αυτή αντιστράφηκε από τον Ιούλιο του 2024 μέχρι και το Δεκέμβριο του ιδίου έτους. Η διαφορά των αποδόσεων του 10ετούς ομολόγου της Κυπριακής Δημοκρατίας έναντι του γερμανικού συρρικνώθηκε κατά τη διάρκεια του έτους αυτού.
Η πλειονότητα των δεικτών κινδύνου του χαρτοφυλακίου χρέους το 2024 διατηρήθηκε περίπου σε αρόμοια επίπεδα με αυτά του 2023. Η σταθμισμένη μέση διάρκεια του εμπορεύσιμου χρέους σταθεροποιήθηκε στα 8.0 έτη, ικανοποιώντας τον στόχο (7.0 έτη) που τέθηκε στη Μεσοπρόθεσμη Στρατηγική Διαχείρισης Χρέους 2024-2026. Το μέσο σταθμικό κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους κατέγραψε μικρή αύξηση προσεγγίζοντας το 1.77% το έτος 2024 σε σύγκριση με 1.62% το έτος 2023 ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, της αναχρηματοδότησης του χρέους σε υψηλότερα από το μέσο σταθμικό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Στη συγκράτηση της αύξησης του κόστους συνέβαλαν, μεταξύ άλλων, η μείωση των ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών λόγω της βελτίωσης των δημόσιων οικονομικών και η βελτίωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης του δημόσιου χρέους μειώθηκε σημαντικά ενώ ο δείκτης χρέους σε κυμαινόμενο επιτόκιο κατέγραψε οριακή αύξηση σε σύγκριση με τα περυσινά επίπεδα. Η
ισχυρή ταμειακή θέση διατηρήθηκε και το έτος 2024, υπερκαλύπτοντας τις χρηματοδοτικές ανάγκες του έτους 2025.
Το 2024, οι οίκοι S&P Global, Fitch προέβησαν σε αναβάθμιση του αξιόχρεου του μακροπρόθεσμου ομολόγου της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά δύο βαθμίδες εντός της επενδυτικής κατηγορίας σε δύο διαφορετικές αξιολογήσεις στο ”Α-”, ενώ ο οίκος Moody’s αναβάθμισε το αξιόχρεο της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά δύο βαθμίδες στο “Α3” εντός της επενδυτικής κατηγορίας. Με αυτές τις αξιολογήσεις η πιστοληπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας εντάσσεται πλέον στην ανώτερη μεσαία βαθμίδα (upper-medium grade) “A” μετά από 13 χρόνια. Οι αξιολογήσεις αντανακλούν, μεταξύ άλλων, την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, τη μείωση του δημόσιου χρέους και την ανθεκτικότητα που επέδειξε η διαφοροποιημένη κυπριακή οικονομία στους πρόσφατους εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Ο οίκος DBRS Morningstar επιβεβαίωσε την πιστοληπτική ικανότητα του κράτους στο “ΒΒΒ (high)”
διατηρώντας την προοπτική σε θετική.
Με βάση τους οίκους αξιολόγησης, οι σημαντικότεροι παράγοντες για την αναβάθμιση της ιστοληπτικής ικανότητας της κυπριακής οικονομίας στο εγγύς μέλλον, θα μπορούσε να προκύψει από την συνεχιζόμενη ικανότητα της Κυβέρνησης να διατηρεί τις προβλέψεις για θετικούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης και μια ορθολογιστική δημοσιονομική πολιτική, να μειώνει περαιτέρω το απόθεμα χρέους ως προς το ΑΕΠ, το απόθεμα των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων στον τραπεζικό τομέα, να προβαίνει στη συνεχή απομόχλευση στον ιδιωτικό τομέα, να διατηρεί αυξημένη οικονομική ανθεκτικότητα σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς και να απορροφάει κεφάλαια από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
