Μονάδα Ισότητας των Φύλων

1. Η Ισότητα μεταξύ Ανδρών και Γυναικών αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες της Κυβερνητικής Πολιτικής, η οποία προωθείται μέσω της Μονάδας Ισότητας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Tάξεως και του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας (ΕΜΔΓ).

2. Η Μονάδα Ισότητας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως αποτελεί την Κυβερνητική Υπηρεσία που φέρει την κύρια ευθύνη της διαμόρφωσης, συντονισμού και εφαρμογής της κυβερνητικής πολιτικής στα θέματα έμφυλης ισότητας καθώς και της παρακολούθησης των διεθνών εξελίξεων.

3. Ταυτόχρονα, παρέχει γραμματειακή υποστήριξη στο Συμβούλιο του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, το οποίο προεδρεύεται από την Επίτροπο Ισότητας των Φύλων, βάσει της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου με αριθμό 76.789 και ημερομηνία 23/4/2014.

4. Παράλληλα, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου το 2005, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως (Μονάδα Ισότητας) ορίστηκε αρμόδια αρχή για την έκδοση Πιστοποιητικών Συμβατότητας με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία και πολιτική για την Ισότητα των φύλων για όλα τα έργα που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

5. Ειδικότερα, η Κυβερνητική πολιτική στα θέματα που αφορούν τη γυναίκα διαμορφώνεται με βάση τις πρόνοιες των Διεθνών Συμβάσεων, ιδιαίτερα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη Κάθε Μορφής Διάκρισης σε Βάρος της Γυναίκας, Διεθνών Συστάσεων, Προγραμμάτων Δράσης, περιλαμβανομένου του Προγράμματος Δράσης της 4ης Παγκόσμιας Διάσκεψης Γυναικών του Πεκίνου (1995), του Κοινοτικού Κεκτημένου και Ευρωπαϊκών πολιτικών στον τομέα της Ισότητας ανδρών και γυναικών, ιδιαίτερα της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ισότητα των Φύλων 2020-2025, της Στρατηγικής για την Ισότητα των Φύλων του Συμβουλίου της Ευρώπης 2018-2023 και των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης που τέθηκαν το 2015 με ορίζοντα επίτευξης το 2030.

6. Η Κυβερνητική πολιτική έχει δυο βασικούς στόχους:
(α) την εξάλειψη των νομοθετικών διακρίσεων σε βάρος της γυναίκας και την κατοχύρωση της Ισότητας ανδρών και γυναικών σ’ όλους τους τομείς του δικαίου, και
(β) την εμπέδωση της αρχής της Ισότητας και των ίσων ευκαιριών στην πράξη, που προϋποθέτει μεταξύ άλλων αλλαγή νοοτροπίας, προώθηση ειδικών προγραμμάτων που υποστηρίζουν και ενισχύουν τις γυναίκες στους πολλαπλούς τους ρόλους, καθώς και ενσωμάτωση της αρχής της Ισότητας σ’ όλα τα προγράμματα και τις πολιτικές.

1. Βασικό όργανο στη διαμόρφωση και προώθηση της πολιτικής αυτής αποτελεί ο Εθνικός Μηχανισμός για τα Δικαιώματα της Γυναίκας (ΕΜΔΓ), ο οποίος συστάθηκε με βάση Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου το 1194 και τελεί υπό την Προεδρία της Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων, με βάση Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με αριθμό 76.789 και ημερομηνία 23/4/2014.

2. Ο ΕΜΔΓ αποτελείται από τρία συλλογικά σώματα, (α) το Συμβούλιο, (β) την Εθνική Επιτροπή, (γ) τη Διϋπουργική Επιτροπή, καθώς και τη Γραμματεία.

3. Το Συμβούλιο του ΕΜΔΓ αποτελείται από 20 οργανώσεις – μέλη. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν γυναικείες, συνδικαλιστικές και άλλες Μη-Κυβερνητικές οργανώσεις, εκ των οποίων 2 Τουρκοκυπριακές γυναικείες οργανώσεις. Η Εθνική Επιτροπή του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας αποτελείται από 70 οργανώσεις.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως προχώρησε, με τη βοήθεια εξωτερικού συνεργάτη, στην ετοιμασία του νέου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ισότητα Ανδρών και Γυναικών (ΕΣΔΙ) 2019-2023, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο κατά τη συνεδρίασή του ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 2019 (Αρ. Απόφασης 88.164).

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα ετοιμάστηκε στη βάση εισηγήσεων/προτάσεων που υπέβαλαν τα Υπουργεία, διάφοροι Φορείς Ισότητας, περιλαμβανομένης της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων στην Απασχόληση και Επαγγελματική Εκπαίδευση, Φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Ακαδημαϊκά/ Ερευνητικά Κέντρα και Γυναικείες και Μη-Κυβερνητικές Οργανώσεις, μέλη του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας.

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα Ανδρών και Γυναικών, περιλαμβάνει τους ακόλουθους επτά βασικούς στόχους προτεραιότητας:

(α) Καταπολέμηση της έμφυλης Βίας/Συμμόρφωση με τις πρόνοιες της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης,
(β) Ισόρροπη συμμετοχή στις θέσεις λήψεως αποφάσεων
(γ) Εκσυγχρονισμός/Βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου
(δ) Ενδυνάμωση ευάλωτων ομάδων γυναικών
(ε) Επαγγελματική ενδυνάμωση της γυναίκας- Συμφιλίωση επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων
(στ) Εξάλειψη Στερεοτύπων και Κοινωνικών Προκαταλήψεων.
(ζ) Εκπαίδευση και Κατάρτιση των Γυναικών στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας

Αρμόδιος Μηχανισμός Παρακολούθησης της εφαρμογής/υλοποίησης των εκάστοτε Εθνικών Σχεδίων Δράσης για την Ισότητα μεταξύ Ανδρών και Γυναικών είναι το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, το οποίο καταρτίζει τα εν λόγω Σχέδια και τα υποβάλλει στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση.

H Μονάδα Ισότητας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως παρακολουθεί και καταγράφει σε συστηματική βάση την πρόοδο υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ισότητα Ανδρών και Γυναικών (ΕΣΔΙ) 2019-2023 μέσω συλλογής στοιχείων και πληροφοριών από όλα τα συναρμόδια Υπουργεία/Υπηρεσίες/Φορείς και καταρτίζει Τελική Έκθεση Αξιολόγησης στη λήξη του Σχεδίου, στη βάση όσο το δυνατό πιο αξιόπιστων, μετρήσιμων και συγκρίσιμων ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, μέσω της Μονάδας Ισότητας συμβάλλει ενεργά στην προσχώρηση της Κυπριακής Δημοκρατίας σε Διεθνείς Συμβάσεις που κατοχυρώνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα ανδρών και γυναικών.

Κορυφαία Σύμβαση στον τομέα αυτό αποτελεί η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη Κάθε Μορφής Διάκρισης σε Βάρος της Γυναίκας στην οποία προσχωρήσαμε με τον Κυρωτικό Νόμο 78/85.
Επίσης εξαιρετικά σημαντικό βήμα ήταν η προσχώρησή μας στο:

Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης των Hνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη Κάθε Μορφής Διάκρισης σε Βάρος της Γυναίκας, με τον Κυρωτικό Νόμο 1(ΙΙΙ)/2002 και στο
Πρωτόκολλο Αρ. 12 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Θεμελιωδών Ελευθεριών, με τον Κυρωτικό Νόμο 13(ΙΙΙ)/2002.

Η 4η Παγκόσμια Διάσκεψη για τις Γυναίκες η οποία πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο από τις 4 μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου, 1995 υιοθέτησε τη Διακήρυξη του Πεκίνου και το Πρόγραμμα Δράσης. Τα κείμενα αυτά θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικά, μεταφράστηκαν στην ελληνική και κυκλοφόρησαν ευρέως.

1. Στο πλαίσιο της πολιτικής για εκσυγχρονισμό του Οικογενειακού Δικαίου, της εξάλειψης όλων των νομοθετικών διακρίσεων σε βάρος της γυναίκας και της κατοχύρωσης της ισότητας ανδρών και γυναικών σ’ όλους τους τομείς του δικαίου προωθήθηκε σειρά σημαντικών νομοθετημάτων που άπτονται της ισότητας και των δικαιωμάτων της γυναίκας.

2. Η προσπάθεια αυτή εντατικοποιήθηκε στα πλαίσια της εναρμόνισης μας με το κοινοτικό κεκτημένο η οποία και κατέληξε στη ψήφιση πολύ σημαντικών εναρμονιστικών νομοθεσιών που καλύπτουν θέματα ισομισθίας, ίσων ευκαιριών στην απασχόληση, προστασίας της μητρότητας, σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας, γονικής άδειας, ισότητας στις κοινωνικές ασφαλίσεις κ.α.

Κατάλογος νομοθεσιών που άπτονται των θεμάτων ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών

1. Στο πλαίσιο αναθεώρησης του Οικογενειακού Δικαίου ετοιμάστηκαν επτά νομοσχέδια, στη βάση των προτάσεων/εισηγήσεων που κατατέθηκαν από δύο ομάδες ειδικών, εμπειρογνωμόνων και ακαδημαϊκών και στη συνέχεια τέθηκαν σε ευρεία δημόσια διαβούλευση μεταξύ όλων των εμπλεκομένων φορέων, προτού λάβουν την τελική τους μορφή. Στο παρόν στάδιο το περιεχόμενο των νομοσχεδίων συζητείται στο πλαίσιο συνεδριάσεων της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών.

2. Ειδικότερα, τα νομοσχέδια που έχουν προωθηθεί αναμένεται να επιφέρουν σειρά βελτιωτικών αλλαγών, όπως είναι για παράδειγμα:

– Η εισαγωγή του συναινετικού διαζυγίου
– Η καθιέρωση της υποχρέωσης των γονέων να διασφαλίζουν το δικαίωμα του παιδιού να επικοινωνεί και με τους δύο γονείς
– Η ρύθμιση της επιμέλειας του παιδιού να ασκείται από κοινού από τους δύο γονείς
– Η ενδυνάμωση της προστασίας της οικογενειακής στέγης
– Η υποχρέωση κατάθεσης στο Δικαστήριο όλων των πληροφοριών που σχετίζονται με την περιουσιακή κατάσταση του υπόχρεου για καταβολή της διατροφής, με στόχο τον καλύτερο υπολογισμό της διατροφής
– Η κατανομή της περιουσίας που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου να γίνεται εξ ημισείας μεταξύ των συζύγων, μετά την έκδοση διαζυγίου
– Η υποχρεωτική συμμετοχή των γονέων σε εκπαιδευτικά ή/και θεραπευτικά προγράμματα κατόπιν αυτεπάγγελτης απόφασης του Δικαστηρίου
– Η ρύθμιση έκδοσης διαζυγίου από ένα αντί από τρεις Δικαστές, για σκοπούς ταχύτερης εκδίκασης των υποθέσεων
– Η ρύθμιση της δυνατότητας όλες οι υποθέσεις μεταξύ των εν διαστάσει συζύγων να εκδικάζονται από ένα Δικαστή.

1. Ο περί Διαμεσολάβησης σε Οικογενειακές Διαφορές Νόμος του 2019 (Ν.62(Ι)/2019) δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αρ.4700, στις 25.4.2019. Ο νόμος για τη Διαμεσολάβηση σε Οικογενειακές Διαφορές αναμένεται ότι θα συμβάλει ουσιαστικά στις προσπάθειες για Εκσυγχρονισμό του Οικογενειακού Δικαίου που προωθούνται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, ενώ παράλληλα θα αποφορτίσει σημαντικά το δικαστικό σύστημα και θα ενισχύσει το θεσμό της οικογένειας στις περιπτώσεις οικογενειακών διαφορών.

2. Σύμφωνα με το άρθρο 43 του νόμου για τη Διαμεσολάβηση σε Οικογενειακές Διαφορές, το Υπουργικό Συμβούλιο «δύναται να εκδίδει Κανονισμούς για τον καθορισμό οποιουδήποτε θέματος χρήζει ή είναι δεκτικό καθορισμού δυνάμει των διατάξεων του Νόμου, με εξαίρεση τα θέματα σε σχέση με τα οποία ρητά αναφέρεται στο Νόμο ότι ρυθμίζονται με Διαδικαστικό Κανονισμό».

3. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, ως το αρμόδιο για την εφαρμογή του Νόμου Υπουργείο, προχώρησε στην ετοιμασία Κανονισμών, οι οποίοι ρυθμίζουν:

(α) το τέλος εγγραφής στο Μητρώο Διαμεσολαβητών Οικογενειακών Διαφορών,

(β) την αμοιβή διαμεσολαβητή για τη διεξαγωγή διαμεσολάβησης και

(γ) την ειδική εκπαίδευση που απαιτείται για εγγραφή στο Μητρώο Διαμεσολαβητών Οικογενειακών Διαφορών.

4. Στο πλαίσιο ετοιμασίας των πιο πάνω Κανονισμών, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως προχώρησε στη διεξαγωγή ευρείας δημόσιας διαβούλευσης με όλους τους εμπλεκόμενους για το θέμα φορείς. Οι Κανονισμοί, αφού έτυχαν του ενδεδειγμένου νομοτεχνικού ελέγχου από τη Νομική Υπηρεσία κατατέθηκαν στις αρχές Ιουνίου στη Βουλή των Αντιπροσώπων προς έγκριση.Ο περί Διαμεσολάβησης σε Οικογενειακές Διαφορές Νόμος του 2019 (Ν.62(Ι)/2019)

Η Κυβέρνηση, με στόχο την πρόληψη και καταπολέμηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, προχώρησε στη λήψη σειράς μέτρων και ενεργειών, οι οποίες οδήγησαν στην κύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης.

-Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας (Σύμβαση Κωνσταντινούπολης)

-Επεξηγηματική Έκθεση Σύμβασης Κωνσταντινούπολης

1. Νομοσχέδιο για ποινικοποίηση της παρενόχλησης (harassment) και της παρενοχλητικής παρακολούθησης (stalking)

Στα πλαίσια εναρμόνισης της Κύπρου με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, ετοιμάσθηκε από το Υπουργείο και κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων για ψήφιση, νομοσχέδιο που ποινικοποιεί την παρενόχληση και την παρενοχλητική παρακολούθηση, όπως ορίζει το άρθρο 34 της Σύμβασης. Το νομοσχέδιο συζητείται στο πλαίσιο της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών.

Σκοπός του νομοσχεδίου, είναι η ρύθμιση της προστασίας προσώπων από συμπεριφορά που είναι παρενοχλητική, αλλά και από συμπεριφορά που συνιστά παρενοχλητική παρακολούθηση και η ποινικοποίηση των αδικημάτων αυτών, με διαφοροποίηση στις ποινές που επιβάλλονται, αναλόγως της έντασης της προκληθείσας παρενόχλησης και των συνεπειών της στο θύμα.

2. Νομοσχέδιο για ποινικοποίηση της βίας κατά των γυναικών

Εντός του 2019 το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως προχώρησε στην παρουσίαση του νομοσχεδίου που ετοίμασε για ποινικοποίηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών, οι οποίες περιλαμβάνονται στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.

Στο παρόν στάδιο, το νομοσχέδιο βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία για τον ενδεδειγμένο νομοτεχνικό έλεγχο. Το νομοσχέδιο που έχει ετοιμασθεί, αναμένεται να επιφέρει σημαντικές τομές, οι οποίες εναρμονίζουν την έννομη τάξη με το εκτενές κατευθυντήριο πλαίσιο που εγκαθιδρύει η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και μεταξύ άλλων:

– Αναμορφώνει, εκσυγχρονίζει και διευρύνει το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών,
– ενδυναμώνει τις προστατευτικές ρυθμίσεις για τις γυναίκες και τα κορίτσια θύματα βίας,
– καθορίζει αναλογικές, αποτρεπτικές και αποτελεσματικές κυρώσεις για τους δράστες έμφυλης βίας,
– θέτει τις βάσεις για παροχή εξειδικευμένης προστασίας στα θύματα βίας,
– καθορίζει ένα εμπεριστατωμένο, σύγχρονο πλέγμα προληπτικών δράσεων και κατασταλτικών μέτρων,
– αντιμετωπίζει συνεκτικά όλες τις μορφές βίας κατά των γυναικών που περιλαμβάνονται στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης,
– εγκαθιδρύει και ενδυναμώνει υφιστάμενους μηχανισμούς με συντονιστικές αρμοδιότητες ως προς την παρακολούθηση εφαρμογής της Σύμβασης.