Η Δημοκρατία έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών που συνομολογήθηκε στη Χάγη στις 25.10.1980. Για την εφαρμογή της Σύμβασης αυτής το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει ορισθεί ως Κεντρική Αρχή και συνεργάζεται με τις αντίστοιχες Κεντρικές Αρχές των άλλων συμβαλλόμενων μερών. Η εν λόγω Σύμβαση ισχύει μεταξύ της Δημοκρατίας και των πιο κάτω κρατών, για τις οποίες η Δημοκρατία έχει δηλώσει ότι αποδέχεται την προσχώρηση τους.
http://hcch.e-vision.nl/index_en.php?act=conventions.status&cid=24
Περισσότερες πληροφορές σε σχέση με τη Σύμβαση της Χάγης της 25ής Οκτωβρίου του 1980 πατήστε εδώ.
Σκοπός της Σύμβασης είναι:
α) να διασφαλίσει την άμεση επιστροφή των παιδιών που παράνομα μετακινήθηκαν ή κατακρατήθηκαν σε οποιοδήποτε από τα συμβαλλόμενα κράτη, και
β) να εξασφαλίσει ότι τα δικαιώματα φύλαξης και επικοινωνίας βάσει της νομοθεσίας ενός συμβαλλόμενου κράτους γίνονται σεβαστά στα άλλα συμβαλλόμενα κράτη.
Έντυπα υποβολής αίτησης για την επιστροφή παιδιού ή για την εξασφάλιση επικοινωνίας με βάση την πιο πάνω Σύμβαση διατίθενται πιο κάτω.
Επίσης, μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. ίσχυσε ο Kανονισμός της Ε.Ε. με αρ. 2201/2003 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας ο οποίος κατάργησε τον Kανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1347/2000.
Από την 1ή Αυγούστου 2022, ο εν λόγω Κανονισμός καταργήθηκε και άρχισε η εφαρμογή του ΕΚ 2019/1111 για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας, και για τη διεθνή απαγωγή παιδιών (αναδιατύπωση).
Πρακτικός οδηγός για την Εφαρμογή του Κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ.Για περισσότερες γλώσσες κάντε κλίκ εδώ.
Πληροφορίες και κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις διαδικασίες σε περίπτωση διασυνοριακής απαγωγής τέκνων
Καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαφορετικές από τις χώρες καταγωγής τους, δημιουργούνται περισσότερες διεθνείς οικογένειες. Πρόκειται κυρίως για οικογένειες που ζουν σε μια χώρα της ΕΕ από την οποία δεν κατάγονται ένα ή περισσότερα μέλη της οικογένειας.
Εάν είστε διεθνές ζευγάρι με παιδί και βρίσκεστε σε διαδικασία χωρισμού, θα πρέπει να συμφωνήσετε στα ζητήματα που αφορούν το δικαίωμα επιμέλειας του παιδιού σας, συμπεριλαμβανομένου του τόπου όπου θα κατοικήσει το παιδί.
Τι είναι επιμέλεια; Τι είναι το δικαίωμα επικοινωνίας;
Εφόσον οι γονείς ζουν μαζί, συνήθως ασκούν από κοινού την επιμέλεια των παιδιών τους. Ωστόσο, σε περίπτωση διάστασης ή διαζυγίου, οι γονείς πρέπει να αποφασίσουν πώς θα ασκούν την επιμέλεια στο μέλλον. Οι γονείς μπορούν να αποφασίσουν ότι το παιδί θα ζει εναλλάξ με τους δύο γονείς, ή με τον ένα γονέα. Στην τελευταία περίπτωση, ο άλλος γονέας έχει συνήθως το δικαίωμα να επισκέπτεται το παιδί, σε ορισμένες χρονικές περιόδους.
Το δικαίωμα επιμέλειας καλύπτει επίσης άλλα δικαιώματα και υποχρεώσεις που συνδέονται με την εκπαίδευση και τη φροντίδα του παιδιού, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος μέριμνας για το παιδί και την περιουσία του. Οι γονείς συνήθως έχουν τη γονική μέριμνα ενός παιδιού, αλλά η γονική μέριμνα μπορεί επίσης να περιέλθει σε ίδρυμα το οποίο ασχολείται με το παιδί.
Ποιος αποφασίζει για την επιμέλεια των παιδιών και το δικαίωμα επικοινωνίας;
Οι γονείς μπορούν να αποφασίζουν σχετικά με τα θέματα αυτά με αμοιβαία συμφωνία. Ένας μεσολαβητής ή δικηγόρος μπορεί να βοηθήσει σε περίπτωση που οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε συμφωνία. Εάν οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε συμφωνία, θα πρέπει να προσφύγουν στο δικαστήριο. Το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι και οι δύο γονείς θα έχουν την επιμέλεια του παιδιού (κοινή επιμέλεια) ή ότι ένας από τους γονείς θα έχει την επιμέλεια (αποκλειστική επιμέλεια). Σε περίπτωση που μόνο ο ένας γονέας έχει την επιμέλεια, το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει σχετικά το δικαίωμα επικοινωνίας του άλλου γονέα.
Στην περίπτωση των «διεθνών» ζευγαριών, οι κανόνες της ΕΕ καθορίζουν ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο να ασχοληθεί με την υπόθεση. Ο κύριος στόχος είναι να μην προσφύγει ο κάθε γονέας σε δικαστήριο της χώρας του, ώστε να αποφευχθεί η έκδοση δύο αποφάσεων για την ίδια υπόθεση. Η αρχή είναι ότι το αρμόδιο δικαστήριο είναι το δικαστήριο της χώρας όπου το παιδί έχει τη συνήθη διαμονή του.
Η απόφαση του Δικαστηρίου θα εκτελεστεί σε άλλη χώρα της ΕΕ;
Υπάρχει μηχανισμός και κανόνες για την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων, οι οποίοι διασφαλίζουν ότι η απόφαση του δικαστηρίου μιας χώρας της ΕΕ, μετά την έκδοση της, εκτελείται σε άλλες χώρες της ΕΕ. Αυτό καθιστά ευκολότερη τη άσκηση δικαιωμάτων εκείνων οι οποίοι ασκούν τη γονική μέριμνα Συγκεκριμένα, η απόφαση η οποία αφορά το δικαίωμα επικοινωνίας θα αναγνωρισθεί σε κάποιο άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, χωρίς να απαιτείται καμία ειδική διαδικασία, υποστηρίζοντας έτσι τη σχέση μεταξύ του παιδιού και των δύο γονέων του.
Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί ο ένας γονέας να μετακινήσει νομίμως το παιδί σε άλλο κράτος χωρίς τη συγκατάθεση του άλλου γονέα;
Ένας γονέας μπορεί να μετακινήσει νομίμως το παιδί σε άλλο κράτος χωρίς τη συγκατάθεση του άλλου γονέα, εάν ο γονέας που μετακινεί ασκεί την αποκλειστική γονική μέριμνα για το παιδί.
Σε ποιες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η συγκατάθεση του άλλου γονέα για τη μετακίνηση του παιδιού σε άλλο κράτος;
Όταν και οι δύο γονείς έχουν από κοινού τη γονική μέριμνα για το ανήλικο, είναι απαραίτητη η συγκατάθεση του άλλου γονέα για να μετακινηθεί ένα παιδί σε άλλο κράτος. Η μετακίνηση χωρίς τη συναίνεση αποτελεί και ποινικό αδίκημα στην Κύπρο, με βάση τον Ποινικό Κώδικα Κεφ. 154.
Εάν ο άλλος γονέας δεν συναινεί στη μετακίνηση του παιδιού σε άλλο κράτος, παρότι αυτή είναι επιβεβλημένη, πώς μπορεί το παιδί να μετακινηθεί νομίμως σε άλλο κράτος;
Η μετακίνηση ενός παιδιού σε άλλο κράτος όταν δεν υπάρχει η συναίνεση του ενός γονέα που ασκεί γονική μέριμνα, μπορεί να γίνει με σχετική απόφαση του Οικογενειακού Δικαστηρίου.
Ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για την προσωρινή (π.χ. διακοπές, υγειονομική περίθαλψη, κ.λπ.) και τη μόνιμη μετακίνηση; Κατά περίπτωση, σας παρακαλούμε να υποβάλετε τα σχετικά έντυπα συγκατάθεσης.
Όταν δεν υπάρχει συναίνεση για την προσωρινή ή τη μόνιμη μετακίνηση, απαιτείται απόφαση του Δικαστηρίου. Όταν υπάρχει συναίνεση, δεν υπάρχει συγκεκριμένο έντυπο που να δίδεται αυτή η συναίνεση.
https://e-justice.europa.eu/topics/family-matters-inheritance/moving-settling-abroad-children/cy_el
https://e-justice.europa.eu/topics/family-matters-inheritance/moving-settling-abroad-children_el
Η μετακίνηση και κατακράτηση ενός παιδιού από τον ένα γονέα σε κράτος άλλο από αυτό της συνήθους διαμονής του, χωρίς τη συναίνεση /συγκατάθεση του άλλου γονέα, ενεργοποιεί τις πρόνοιες της Σύμβασης της Χάγης για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών του 1980στην οποία η Κυπριακή Δημοκρατία προσχώρησε στις 4 Νοεμβρίου 1994. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, έχει οριστεί ως Κεντρική Αρχή της Δημοκρατίας για την εφαρμογή της Σύμβασης.
https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/specialised-sections/child-abduction
Ο όρος «γονική απαγωγή» περιλαμβάνει περιπτώσεις στις οποίες το ανήλικο τέκνο, το οποίο διαμένει μόνιμα σε ένα κράτος, είτε μεταφέρεται από τον ένα γονέα του σε άλλο κράτος χωρίς τη γνώση και συναίνεση του άλλου γονέα είτε μετακινείται αρχικά με την συγκατάθεση του (νόμιμη μετακίνηση) για ορισμένο χρονικό διάστημα και για συγκεκριμένο σκοπό αλλά στη συνέχεια, με τη λήξη αυτού του χρονικού διαστήματος, ο γονέας αρνείται να επιστρέψει το ανήλικο παιδί στο κράτος στο οποίο διέμενε. Η Σύμβαση αφορά μόνο περιπτώσεις παιδιών κάτω των 16 ετών και ισχύει μόνο ανάμεσα στα Συμβαλλόμενα σε αυτή κράτη.
https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/status-table/?cid=24
Σκοπός της Σύμβασης είναι να διασφαλίσει την άμεση επιστροφή των παιδιών και να εξασφαλίσει ότι τα δικαιώματα φύλαξης και επικοινωνίας βάσει της νομοθεσίας ενός Συμβαλλόμενου κράτους γίνονται σεβαστά στα υπόλοιπα Συμβαλλόμενα κράτη.
Έντυπα υποβολής αίτησης για την επιστροφή παιδιού ή για την εξασφάλιση επικοινωνίας με βάση την πιο πάνω Σύμβαση διατίθενται πιο κάτω.
Κεντρική Αρχή
Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως
Μονάδα Διεθνούς Νομικής Συνεργασίας
Λεωφ. Αθαλάσσης 125
1461 Λευκωσία
Κύπρος
Σημεία Επαφής:
Κα. Τροοδία Διονυσίου
Μονάδα Διεθνούς Νομικής Συνεργασίας
Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως
τηλ.: (+357) 22805932
φαξ: (+357)22518328
ηλ. ταχυδρομείο: tdionysiou@mjpo.gov.cy
Κος. Ανδρέας Κυριακίδης
Μονάδα Διεθνούς Νομικής Συνεργασίας
Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως
τηλ.: (+357) 22805928
φαξ: (+357)22518328
ηλ. ταχυδρομείο: akyriakides@papd.mof.gov.cy
Σχετικά Έντυπα:
Οι κανόνες επίλυσης διασυνοριακών υποθέσεων απαγωγών αποτελούν, επίσης, μέρος του Κανονισμού 2201/2003 (Βρυξέλλες ΙΙα) και εφαρμόζονται εξίσου σε παιδιά που έχουν γεννηθεί εντός ή εκτός γάμου. Ο Κανονισμός αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της δικαστικής συνεργασίας της ΕΕ σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας και εφαρμόζεται από την 1 Μαρτίου 2005 σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ με εξαίρεση τη Δανία. Μετά το Brexit, από τις 31/12/2020 ο Κανονισμός θα πάψει να εφαρμόζεται και για το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το δικαστήριο της χώρας όπου το παιδί είχε τη συνήθη διαμονή του πριν από την μετακίνηση/κατακράτηση παραμένει αρμόδιο έως ότου αποφασίσει το δικαστήριο της χώρας στην οποία μετακινήθηκε και κατακρατείται, την αίτηση επιστροφής η οποία υποβλήθηκε με βάση τη Σύμβαση του 1980. Ο σκοπός είναι να αποφεύγεται το ενδεχόμενο να μετακινούν οι γονείς τα παιδιά με την ελπίδα να εξασφαλίσουν ευνοϊκότερη απόφαση του δικαστηρίου στη δική τους χώρα.
Σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ υπάρχουν Κεντρικές Αρχές (με εξαίρεση τη Δανία), οι οποίες βοηθούν τους γονείς στις διαδικασίες που προβλέπονται. Η εκκίνηση της διαδικασίας για την επιστροφή του παιδιού γίνεται μέσω της Σύμβασης του 1980. Στην περίπτωση αυτή, το δικαστήριο πρέπει να αποφασίσει επί του θέματος εντός έξι εβδομάδων και θα πρέπει να δώσει στο παιδί τη δυνατότητα να ακουστεί κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, εκτός εάν αυτό αντενδείκνυται λόγω της ηλικίας και του βαθμού ωριμότητάς του.
Το δικαστήριο της χώρας όπου μεταφέρθηκε το παιδί μπορεί να αρνηθεί/απορρίψει την επιστροφή του στη χώρα της συνήθους διαμονής του, μόνον εφόσον υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ότι η επιστροφή του παιδιού να το εκθέσει σε φυσική ή ψυχική δοκιμασία (άρθρο 13 στοιχείο (β) της Σύμβασης της Χάγης του 1980). Δύναται, επίσης, να αρνηθεί την επιστροφή του παιδιού αν διαπιστώσει ότι το ίδιο το παιδί αντιτίθεται στην επιστροφή του και βρίσκεται ήδη σε ηλικία και βαθμό ωριμότητας που μπορούν να ληφθούν υπόψιν οι απόψεις του. Ωστόσο, η αίτηση επιστροφής δεν μπορεί να απορριφθεί εάν έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του παιδιού.
Εάν το δικαστήριο κρίνει ότι το παιδί δεν πρέπει να επιστραφεί, τότε αυτό πρέπει να κοινοποιήσει την απόφαση στο δικαστήριο της χώρας από την οποία έχει απαχθεί το παιδί και το οποίο έχει αρμοδιότητα.
Το δεύτερο δικαστήριο θα αποφασίσει, στη συνέχεια, για την τελική έκβαση της υπόθεσης, λαμβάνοντας υπόψη τις αποδείξεις και το σκεπτικό του πρώτου δικαστηρίου. Ο δικαστής πρέπει, επίσης, ξανά να ακούσει το παιδί (εάν η ηλικία και ο βαθμός ωριμότητας του το επιτρέπουν) και αμφότερα τα μέρη.
Η τελική απόφαση του δεύτερου δικαστηρίου (χώρας προέλευσης) αναγνωρίζεται αυτομάτως και είναι εκτελεστή στα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ χωρίς να απαιτείται κήρυξη της εκτελεστότητας της («κατάργηση του exequatur»), υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαστής έχει εκδώσει το σχετικό Πιστοποιητικό που περιλαμβάνεται στον Κανονισμό.
https://e-justice.europa.eu/topics/family-matters-inheritance/parental-child-abduction_el
Ο εν λόγω Κανονισμός έχει αναδιατυπωθεί και το αναθεωρημένο κείμενο έχει δημοσιευθεί στις 2/7/2019 στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την 1η Αυγούστου 2022 ο εν λόγω Κανονισμός καταργήθηκε και άρχισε η εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1111 του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2019 για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας, και για τη διεθνή απαγωγή παιδιών (αναδιατύπωση).
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32019R1111
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019R1111&from=LV
Η Αστυνομία έχει την ευθύνη για διευκόλυνση της επιστροφής παρανόμως μετακινηθέντων παιδιών μέσω του Ποινικού Δικαίου. Σε περίπτωση καταγγελίας από επηρεαζόμενο γονέα για αρπαγή/κατακράτηση παιδιού από πρόσωπο που ασκεί νόμιμη κηδεμονία (κατά κανόνα τον άλλο γονέα), η Αστυνομία διερευνά τα ακόλουθα αδικήματα του Ποινικού Κώδικα:
α) Αρπαγή παιδιού από το νόμιμο κηδεμόνα του (Άρθρα 245Α, 248 Ποινικού Κώδικα)
β) Κατακράτηση παιδιού παράνομα εκτός των ορίων της Δημοκρατίας (Άρθρο 248Α Ποινικού Κώδικα)
Και στα δύο αυτά αδικήματα υπάρχει το στοιχείο της μεταφοράς του παιδιού εκτός ορίων της Δημοκρατίας, ενώ όσον αφορά στο (β) (Άρθρο 248Α), η μεταφορά του έχει γίνει για συγκεκριμένη περίοδο κατόπιν συναίνεσης του προσώπου που ασκεί κοινή κηδεμονία και υπάρχει παράνομη κατακράτηση κατόπιν εκπνοής της συγκεκριμένης περιόδου. Βάσει της συγκεκριμένης νομοθεσίας, παιδί θεωρείται ανήλικο πρόσωπο έως 16 χρόνων.
Η διαδικασία που ακολουθεί η Αστυνομία στις περιπτώσεις αυτές, είναι η ακόλουθη:
Αφού γίνει καταγγελία από τον επηρεαζόμενο γονέα στο επαρχιακό ΤΑΕ, γίνονται διευθετήσεις για τοποθέτηση των στοιχείων του παιδιού και του γονέα – απαγωγέα στο Κατάλογο Απαγορευμένων Προσώπων
(STOP–LIST /ALERT LIST).
Αν και εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ή υποψίες ότι το παιδί έχει μεταφερθεί ή κατακρατηθεί σε άλλη χώρα, ειδοποιείται σχετικά το Εθνικό Κεντρικό Γραφείο INTERPOL για την απαραίτητη συνεργασία με το αντίστοιχο Γραφείο της INTERPOL στη χώρα στην οποία υπάρχουν υποψίες ότι έχει μεταφερθεί ή κατακρατηθεί το παιδί.
Με την έκδοση εθνικού εντάλματος σύλληψης εναντίον του γονέα – απαγωγέα και αφού εξασφαλιστεί σχετική έγκριση του Γενικού Εισαγγελέα για να καταζητηθεί διεθνώς ή με την έκδοση Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης, αποστέλλεται σχετικό μήνυμα, μέσω της INTERPOL, για τη σύλληψη του γονέα – απαγωγέα, με σκοπό την έκδοση ή παράδοση του στις Κυπριακές Αρχές.
Ζητείται, επίσης, από την INTERPOL η έκδοση ερυθράς αγγελίας για το καταζητούμενο πρόσωπο (RED NOTICE) και κίτρινης αγγελίας για το ελλείπον/ανήλικο πρόσωπο (YELLOW NOTICE). Για την έκδοση κίτρινης αγγελίας όσον αφορά το ανήλικο πρόσωπο, θα πρέπει να εξασφαλίζεται η γραπτή συγκατάθεση του επηρεαζόμενου γονέα. Σημειώνεται ότι για την έκδοση της Κίτρινης Αγγελίας είναι απαραίτητη και η προσκόμιση φωτογραφίας του παιδιού.
Στις περιπτώσεις όπου ο γονέας – απαγωγέας έχει καταφύγει σε κράτος εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης (τρίτη χώρα), ενημερώνεται το Υπουργείο Εξωτερικών. Σημειώνεται ότι για να καταστεί δυνατή η σύλληψη με σκοπό την έκδοση φυγόδικου που καταζητείται από τις Κυπριακές Αρχές θα πρέπει να υπάρχει μεταξύ των δυο χωρών, συμφωνία για έκδοση φυγοδίκων.
Στις περιπτώσεις που το παιδί έχει μεταφερθεί σε Συμβαλλόμενο στη Σύμβαση της Χάγης κράτος, ενημερώνεται ο επηρεαζόμενος γονέας ότι παράλληλα με τις όποιες ποινικές/αστυνομικές έρευνες, έχει τη δυνατότητα υποβολής και σχετικής αίτησης, μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, για την έναρξη της αστικής διαδικασίας με βάση τη Σύμβαση της Χάγης.
Σχετικά Αρχεία
Γενικές πληροφορίες γονικών απαγωγών ανήλικων παιδιών
Αίτηση Επικοινωνίας
Αίτηση Επιστροφής
Εξουσιοδότηση
Λίστα με Έγγραφα Αίτησης
Σύμβαση για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών
Πρακτικός οδηγός για την εφαρμογή του κανονισμού Βρυξέλλες IIb
